2026 Nobel Kimya Ödülü Henri B. Kagan ve Kenso Soai'ye Verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nün Henri B. Kagan ve Kenso Soai'ye verildiğini Stockholm'de açıkladı. İki araştırmacı, kimyasal moleküllerdeki ayna görüntülerine dair mekanizmaları çözme ve moleküler simetri kırılmasını açıklama yönündeki çalışmaları nedeniyle ödüle layık görüldü. Bu yılki ödül tutarı olan 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar), kazanan araştırmacılar arasında paylaştırılacak.

Nobel Kimya Komitesi Başkanı Heiner Linke, yapılan açıklamada Kagan ve Soai'nin bir asırdan uzun süredir devam eden temel bir kimyasal bilmeceyi çözdüklerini belirtti. Linke, araştırmacıların homokiralitenin kendiliğinden nasıl ortaya çıkabileceğini gösterdiklerini ve geliştirdikleri kimyasal reaksiyonların olağanüstü nitelikte olduğunu vurguladı. Moleküllerin ayna görüntüsü formları arasındaki bu ayrım, temel kimya süreçlerinin anlaşılmasında uzun süredir yanıt aranan sorular arasındaydı.

Ödülü kazanan araştırmacılardan 95 yaşındaki Henri B. Kagan, Fransa doğumlu ve Orsay'daki Paris-Sud Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdürüyor. Japonya doğumlu Kenso Soai ise Tokyo Bilim Üniversitesinde görev yapıyor. Soai, Nobel komitesinden gelen telefon ulaştığı sırada evinin yakınlarında alışveriş yaptığını ifade etti.

Bu yılki Nobel ödülleri serisi pazartesi günü beynin nasıl çalıştığını anlamaya yardımcı olan ışık tabanlı bir araç geliştiren üç bilim insanına verilen tıp ödülüyle başladı. Salı günü fizik ödülü nadir bir nötrino grubunu inceleyen çalışmaya verilirken, kimya ödülünün ardından perşembe günü edebiyat ve cuma günü barış ödülü duyurulacak. Nobel Ekonomi Ödülü ise pazartesi günü ilan edilecek. Geçtiğimiz yıl kimya ödülü, atmosferden sera gazlarını yakalama potansiyeli taşıyan moleküler yapılar geliştiren üç araştırmacıya verilmişti.

Neden önemli?Keşif, kimyada bir asırdan uzun süredir açıklanamayan homokiralitenin kendiliğinden nasıl ortaya çıkabildiğini göstererek temel moleküler süreçlerin anlaşılmasını sağladı.