Kısaca

Almanya merkezli Isar Aerospace tarafından üretilen iki aşamalı Spectrum roketi, Norveç'teki Andøya Uzay Üssü'nden fırlatılarak alçak Dünya yörüngesine başarıyla yerleşti.

Almanya merkezli uzay girişimi Isar Aerospace, özel sermayeyle geliştirdiği Spectrum adlı iki aşamalı roketini Norveç'in kuzeyindeki Andøya Uzay Üssü'nden fırlatarak alçak Dünya yörüngesine ulaştırdı. Kutup dairesi içinde yer alan üsten yerel saatle 22.12'de havalanan 28 metre uzunluğundaki roket, kalkıştan yaklaşık yedi dakika sonra yörünge hızına erişti. Bu uçuşla birlikte Spectrum, Avrupa kıtasından yörüngeye başarıyla ulaşan ilk tamamen ticari fırlatma aracı unvanını elde etti. Şirketin kurucu ortaklarından ve CEO'su Daniel Metzler, fırlatmanın ardından yaptığı açıklamada, kıta Avrupası'ndan uzaya bağımsız erişim sağlandığını ve küresel fırlatma darboğazına karşı ticari ve kurumsal müşterilere yeni bir alternatif sunulduğunu bildirdi.

Isar Aerospace, 2018 yılında Münih Teknik Üniversitesi'nde eğitim gören Daniel Metzler, Josef Fleischmann ve Markus Brandl tarafından kuruldu. Şirket, sekiz yıllık geliştirme sürecinde düzenlediği özel finansman turlarıyla yaklaşık 1 milyar dolar yatırım toplayarak çalışan sayısını 500'e çıkardı ve Avrupa'nın en yüksek sermayeli özel fırlatma şirketi konumuna geldi. Spectrum roketinin Mart 2025'te yapılan ilk test uçuşu, kalkıştan 20 saniye sonra bir havalandırma valfinin istemsiz açılması ve yön kontrolünün kaybedilmesi nedeniyle fırlatma rampası yakınlarında düşüşle sonuçlanmıştı. Başarısızlıkla biten o denemede herhangi bir müşteri yükü yer almıyordu.

Onward and Upward adı verilen ikinci test uçuşunda roket, propan ve sıvı oksijen yakıtı kullanan dokuz adet Aquila motorunun ateşlenmesiyle havalandı. Kalkışta 675 kilonewton itme kuvveti üreten birinci aşama, iki buçuk dakika boyunca çalıştıktan sonra gövdeden ayrılarak Norveç Denizi'ndeki belirlenmiş düşüş alanına yöneldi. Tek bir Aquila motoruna sahip ikinci aşama devreye girerek saniyede yaklaşık 8 kilometrelik yörünge hızına ulaştı. Alçak Dünya yörüngesine bir tona kadar yük taşıma kapasitesine sahip olan roketin bu görevdeki yük kapsülünde beş adet CubeSat ile ayrılmayan bir teknoloji deneyi yer aldı. Almanya Uzay Ajansı (DLR) Genel Müdürü Walther Pelzer, 2021 yılında sağlanan 11 milyon avroluk desteğin bu uçuştaki CubeSat'ların fırlatılması ve roketin geliştirilmesi amacıyla verildiğini kaydetti.

Bu fırlatma, Arianespace ve Avio gibi kamu sübvansiyonlarıyla finanse edilen geleneksel Avrupalı fırlatma şirketlerinin Ariane 6 ve Vega-C roketlerine bağımlı olan kıta pazarında yeni bir dönemi başlattı. Avrupa Uzay Ajansı (ESA), geçtiğimiz ay ticari fırlatma araçlarının gelişimini desteklemek amacıyla açtığı Avrupa Fırlatıcı Yarışması kapsamında Isar Aerospace ile 197,8 milyon avro tutarında bir sözleşme imzaladı. Yarışma şartnamesine göre katılımcıların en geç 2027 yılına kadar yörüngeye ulaşması gerekiyordu; Isar bu eşiği sözleşmeden hemen sonra aştı. Yarışmaya dahil olan diğer girişimlerden Alman Rocket Factory Augsburg ve İspanyol PLD Space yıl sonuna kadar ilk yörünge denemelerini yapmayı hedeflerken, ArianeGroup iştiraki MaiaSpace ise ESA ile katılım müzakerelerini sürdürüyor.

Isar Aerospace, operasyonlarını sürdürülebilir kılmak için roket üretim hızını artırmaya odaklanıyor. Şirketin üretim hattında beş adet Spectrum roketi daha bulunuyor ve Münih yakınlarında kurulan yeni fabrikanın yılda 40 adede kadar fırlatma aracı üretme kapasitesine sahip olması planlanıyor. Şirketin müşteri portföyünde Avrupa Uzay Ajansı'nın yanı sıra yörünge içi servis ve uzay enkazı temizleme odaklı çalışan Astroscale gibi ticari uydu şirketleri yer alıyor. Isar ayrıca Kanada'da ikinci bir fırlatma tesisi kurma yönündeki ilk çalışmalarını sürdürüyor.

Neden önemli?Bu fırlatma, Avrupa'nın kendi topraklarından bağımsız yörünge erişimi kazanmasını sağlarken kıtadaki roket pazarında devlet destekli tekellere karşı özel sektör rekabetini başlattı.

Şu ana kadar bildiklerimiz

  • 28 metre uzunluğundaki iki aşamalı Spectrum roketi, dokuz adet Aquila motoruyla Norveç'teki Andøya Uzay Üssü'nden fırlatıldıktan yedi dakika sonra yörüngeye ulaştı.
  • Fırlatma görevinde roketin taşıma kapsülünde beş adet CubeSat ve ayrılmayan bir teknoloji deneyi alçak Dünya yörüngesine taşındı.
  • 2018 yılında kurulan Isar Aerospace, yaklaşık 1 milyar dolar özel yatırım toplayarak 500 çalışana ulaştı ve Avrupa'nın en yüksek sermayeli özel fırlatma şirketi oldu.

Cevabı beklenen sorular

  • Isar Aerospace, yılda 40 roket üretim kapasitesi hedefine planlanan takvim içinde ulaşarak fırlatma sıklığını düzenli hale getirebilecek mi?
  • Avrupa Fırlatıcı Yarışması kapsamındaki diğer girişimler Rocket Factory Augsburg ve PLD Space, 2026 yılı sonuna kadar hedeflenen ilk yörünge denemelerini başarıyla tamamlayabilecek mi?