Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, Danıştay kararı sonrası kentsel arkeolojik sitlerdeki su, enerji, ulaşım ve haberleşme altyapı yatırımlarının koşullarını Resmî Gazete'de yayımlanan 4390 sayılı ilke kararıyla yeniden düzenledi.
Üç noktada haber
16 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 4390 sayılı ilke kararı, kentsel arkeolojik sitlerde koruma amaçlı imar planı öncesi zorunlu altyapı koşullarını belirledi.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 24 Haziran 2026 tarihli kararıyla kurulun 27 Haziran 2025 tarihli önceki düzenlemesinin yürütmesini durdurmuştu.
Yeni karara göre su, enerji, ulaşım ve haberleşme yatırımları koruma bölge kurulunun izni ve bilimsel arkeolojik yöntemler şartıyla değerlendirilecek.
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, kentsel arkeolojik sit alanlarında yürütülecek zorunlu altyapı yatırımlarına ilişkin ilke kararını güncelledi. 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 23 Eylül 2026 tarihli ve 4390 sayılı ilke kararı uyarınca, koruma amaçlı imar planı henüz hazırlanmamış alanlarda su, enerji, ulaşım ve haberleşme altyapısı yatırımlarının hangi kurallara bağlı olarak yürütüleceği yeniden tanımlandı. Düzenleme, tarihî kent merkezlerindeki altyapı ihtiyaçları ile kültür mirasının fiziksel güvenliği arasındaki dengeyi yasal güvenceye bağlamayı hedefliyor.
Yeni kararın hukuki sürecini Danıştay kararı şekillendirdi. Kurulun 27 Haziran 2025 tarihli ve 3705 sayılı önceki ilke kararına karşı açılan davada, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 24 Haziran 2026 tarihli ve 2026/357 sayılı kararıyla yürütmeyi durdurma hükmü vermişti. Yargı kararının ardından konuyu yeniden gündemine alan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, önceki metindeki boşlukları gidererek kamu altyapı yatırımlarının çerçevesini bilimsel koruma esasları doğrultusunda baştan kurdu.
Yeni düzenleme, kentsel arkeolojik sitlerde her türlü inşaat ve kazı faaliyetine doğrudan izin vermiyor; aksine izin sürecini somut denetim mekanizmalarına bağlıyor. Koruma amaçlı imar planı bulunmayan tarihî bölgelerde su, enerji, ulaşım ve haberleşme hatları döşenirken ilgili koruma bölge kurulunun izni zorunlu tutuluyor. Kurul izni aşamasında alanın mevcut arkeolojik kalıntılarına yönelik müdahale biçimleri, uygulanacak bilimsel arkeolojik yöntemler ve koruma önlemleri teknik incelemeyle değerlendirilecek.
Türkiye'deki tarihî kent merkezlerinde kültür mirası ile modern kent yaşamı aynı coğrafyada kesişiyor. İmar planı süreci tamamlanmamış sit alanlarında zorunlu altyapı yenilemelerinin gecikmesi yerel halkı ve kültür turizmini zorlarken, denetimsiz müdahaleler yer altındaki arkeolojik katmanlara geri dönüşsüz zarar verme riski taşıyor. Yayımlanan karar, projelere toptan onay vermek yerine yetkiyi koruma bölge kurullarında tutarak her altyapı talebinin kendi arkeolojik zemininde tek tek incelenmesini kurala bağlıyor.
Neden önemli?Düzenleme tarihî kent merkezlerinde kamu hizmetlerinin aksamasını önlerken, otomatik inşaat izinlerinin önüne geçerek her altyapı müdahalesini koruma bölge kurullarının bilimsel arkeolojik denetimine bağlı tutuyor.
Cevabı beklenen sorular
- Koruma bölge kurullarının farklı kentlerdeki altyapı projeleri için geliştireceği bilimsel denetim kriterleri ve uygulama yönergeleri.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
