Avrupa genelinde 40 dereceyi aşan sıcaklıklar ve düşen nehir su seviyeleri nükleer, termik ve hidroelektrik santrallerinde kapasite kesintilerine yol açarak elektrik fiyatlarını yükseltti.
Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in verilerine göre, haziran ve temmuz aylarında Avrupa genelinde 40 dereceyi aşan sıcaklıklar elektrik talebinde sert bir tırmanışa yol açtı. Özellikle klima kullanımının hızla artmasıyla birlikte, haziranın son haftasında günlük elektrik tüketimi mevsim normallerine kıyasla İtalya'da yüzde 28, Macaristan'da yüzde 23, Fransa'da yüzde 14 ve İspanya'da yüzde 13 oranında yükseldi. Avrupa Birliği Komisyonu da 11 Ağustos tarihinde yayımladığı değerlendirmede, etkisini sürdüren kuraklık ve düşen nehir debileri sebebiyle kıta genelinde elektrik arzının ciddi baskı altına girdiğini bildirdi.
Kuraklık ve nehirlerdeki su seviyelerinin rekor düzeyde düşmesi, özellikle soğutma suyuna bağımlı nükleer ve termik santrallerde kapsamlı kesintileri beraberinde getirdi. Fransa'da nükleer enerji kapasitesinin yüzde 43'ü 12 Temmuz itibarıyla kullanılamaz hale gelirken, Tuna Nehri'ndeki su kaybı sebebiyle Romanya'daki Cernavoda Nükleer Güç Santrali'nin iki reaktörü devre dışı kaldı ve Macaristan'daki Paks Nükleer Güç Santrali'nin bazı ünitelerinde üretim geçici olarak durduruldu. İngiltere'de beş doğal gaz santralinde yaşanan 2,5 gigavatlık üretim kaybının yanı sıra Polonya'daki kömür santrallerinde 1,3 gigavatlık kapasite su yetersizliği yüzünden durdu; İtalya'da ise Po Nehri'ndeki kuraklık termik santrallerin yaklaşık üçte birini olumsuz etkiledi.
Aynı dönemde Avrupa Birliği'nin hidroelektrik üretimi mayıs, haziran ve temmuz aylarında son 10 yılın en düşük seviyesine geriledi. Birlik genelindeki hidroelektrik üretiminin yüzde 90'ından fazlasını sağlayan en büyük sekiz üreticiden yedisi, beş yıllık üretim ortalamalarının gerisinde kaldı. Hidroelektrik ve termik santrallerdeki arz açıkları toptan elektrik piyasalarına doğrudan yansıdı; haziran sonu ve temmuz başındaki günlük ortalama elektrik fiyatları Macaristan'da yüzde 119, Fransa'da yüzde 44, İtalya'da yüzde 13 ve İspanya'da yüzde 7 artış gösterdi.
Geleneksel üretim tesislerindeki aksamalara karşılık güneş enerjisi santralleri yaz aylarında tarihi üretim rakamlarına ulaştı. Avrupa Birliği genelinde güneşten elektrik üretimi haziranda 52 teravatsaat, temmuzda ise 55 teravatsaat ile rekor kırarak toplam üretimin yüzde 25'ini karşıladı. Gün ortasında şebekeyi rahatlatan güneş üretiminin gün batımıyla birlikte hızla sıfırlanması, akşam saatlerinde arz sıkışıklığını ve fiyat dalgalanmalarını artırdı. Ember Kıdemli Analisti Chris Rosslowe, mevcut şebeke modellerinin gelecekteki sıcak hava dalgalarına göre yeniden tasarlanması gerektiğini belirterek, gündüz elde edilen ucuz güneş enerjisini akşamın yüksek talep saatlerine taşıyacak batarya depolama yatırımlarının kritik önem kazandığını ifade etti.
Neden önemli?Geleneksel soğutma sistemlerine dayalı santrallerin iklim şoklarına karşı kırılganlığı, enerji güvenliğinde batarya depolama ve şebeke esnekliğinin zorunlu hale geldiğini gösteriyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Fransa'da nükleer kapasitenin yüzde 43'ü 12 Temmuz'da devre dışı kalırken, Tuna ve Po nehirlerindeki kuraklık santrallerin soğutma suyunu kısıtladı.
- AB genelinde hidroelektrik üretimi mayıs, haziran ve temmuz aylarında son 10 yılın en düşük seviyesine geriledi.
- Güneş enerjisi üretimi haziranda 52 teravatsaat ve temmuzda 55 teravatsaat ile rekor kırarak toplam elektrik üretiminin yüzde 25'ini karşıladı.
Cevabı beklenen sorular
- Avrupa ülkelerinin kış aylarına ve gelecek yaz dönemlerine kadar batarya depolama kapasitelerini hangi hızla artıracağı.
- İklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgalarının nehir debileri üzerindeki kalıcı etkilerine karşı nükleer santral soğutma altyapılarının nasıl güncelleneceği.
