Paleontologlar, Çin'in batı Liaoning bölgesinde 3,6 metreden uzun ve neredeyse eksiksiz iskelete sahip yeni bir therizinosaur türü olan Kayrasaurus changliensis'i tanımladı.
Paleontologlar, Çin’in batı Liaoning bölgesinde yer alan Yixian Formasyonu’nda Erken Kretase dönemine ait yeni bir therizinosaur cinsi ve türü tanımladı. Journal of Systematic Palaeontology dergisinde Chun-Chi Liao, William J. Freimuth, Lindsay E. Zanno ve Xing Xu tarafından yayımlanan çalışmada, neredeyse eksiksiz bir iskelete dayanılarak Kayrasaurus changliensis adı verilen dinozor kayda geçirildi. İki ayağı üzerinde yürüyen ve otçul theropod grubuna dahil olan türün boyunun 3,6 metreyi aştığı, ağırlığının ise 117 ile 274 kilogram arasında değiştiği tahmin ediliyor. Bu ölçüler, Çin’in kuzeydoğusundaki Jehol Biyotası ekosisteminde bugüne kadar keşfedilen en iri therizinosaur örneğine işaret ederken, türü bölgedeki önceki rekortmen Beipiaosaurus inexpectus fosilinden en az 1,6 kat daha büyük kılıyor.
Fosilin iskelet yapısı, erken dönem therizinosaurlarla kıyaslandığında belirgin anatomik farklılıklar sergiliyor. Araştırmacıların incelemelerine göre canlının üst çenesinde 32’den fazla, alt çenesinde ise 45’ten fazla diş bulunuyor. Alışılmadık derecede küçük boyutlu ve sıkı dizilimli bu diş yapısının yanı sıra, üst çenede burnun yakınında olağandışı genişlikte bir kemik açıklığı yer alıyor. Göz çukurlarının ortasına kadar geriye uzanan burun kemikleri uç kısımda iki çatallı bir yapıya ayrılırken, alt çenede yüksek ve üçgen formunda bir yan açıklık gözlemleniyor. Canlının boyun omurları sırt omurlarına kıyasla belirgin şekilde daha uzun bir yapı taşırken, el pençelerinden birinde diğer akraba türlerde rastlanmayan kabarık bir çıkıntı yer alıyor.
Araştırma ekibi, Kayrasaurus changliensis türünün morfolojik özelliklerini Jehol ekosistemindeki diğer therizinosaurlarla kıyaslayarak türlerin yaşam alanlarını paylaştığı en az iki ayrı ekolojik niş belirledi. İncelemelere göre Beipiaosaurus ile Kayrasaurus, daha sağlam yapılı gövde ve güçlü bir çene ısırığına işaret eden anatomik niteliklerle koşmaya daha az elverişli bir profil sunuyor. Buna karşılık aynı fauna içinde yer alan Jianchangosaurus ve Lingyuanosaurus gibi akraba cinsler, koşmaya daha elverişli iskelet yapılarıyla öne çıkıyor ve besin toplama sürecinde çene kuvvetinden ziyade ön uzuvlarını kullanmaya dayanıyor. Araştırmacılar, bulunan yeni türün daha önce tanımlanan taksonlar arasındaki biçimsel boşlukları kapattığını belirtiyor.
Çalışmayı yayımlayan ekip, ekolojik ve biyomekanik yorumların eldeki fosil materyalinin durumundan ötürü geçici olduğunu vurguluyor. İskeletin neredeyse tamamı korunmuş olsa da fosilde arka bacakların bulunmaması, canlının kesin hareket kabiliyeti ve net ağırlık aralığının doğrudan hesaplanmasını engelliyor. Bununla birlikte fosilleşme sürecinde kafatasının maruz kaldığı ağır ezilme, kafa kemiklerindeki bazı anatomik hatların ayrıntılı şekilde çözümlenmesini kısıtlıyor. Çin'in batı Liaoning bölgesindeki Erken Kretase katmanlarından çıkarılan örnek, Journal of Systematic Palaeontology dergisinin 24. cildinin 2. sayısında 2710287 makale numarasıyla paleontoloji literatüründeki yerini aldı.
Neden önemli?Keşif, Jehol Biyotası'nda bilinen en büyük therizinosaur örneği olarak erken dönem taksonları arasındaki anatomik boşlukları kapatıyor ve ekolojik niş ayrımını somutlaştırıyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Kayrasaurus changliensis, 3,6 metreyi aşan boyuyla önceki rekortmen Beipiaosaurus inexpectus fosilinden en az 1,6 kat daha büyüktür.
- Fosilin üst çenesinde 32'den fazla, alt çenesinde ise 45'ten fazla küçük ve sık dizilmiş diş bulunmaktadır.
- Fosilde arka bacak kemiklerinin bulunmaması nedeniyle canlının gerçek ağırlığı ve hareket tarzı henüz kesinlik kazanmamıştır.
Cevabı beklenen sorular
- Eksik arka bacak kemiklerinin bulunmasıyla Kayrasaurus türünün kesin hareket mekaniği ve yürüme hızı nasıl modellenecek?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
