ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), internet sitesindeki metni değiştirerek PFOA ve PFOS türü toksik kimyasalların ülkede üretiminin tamamen bittiği iddiasını geri çekti ve belirli miktarlarda üretimin devam ettiğini doğruladı.
Üç noktada haber
EPA, internet sitesinde PFOA üretim ve ithalatının bittiği ifadesini şirketlerce üretilip kullanılabileceği şeklinde güncelledi.
Houston merkezli Inhance, plastik kaplar için yılda 200 milyona kadar bariyer üretiyor ve EPA bu süreçte PFOA oluştuğunu belirtiyor.
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı PFOA bileşiğini insanlar için kanserojen, PFOS bileşiğini ise olası kanserojen olarak sınıflandırıyor.
ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), halk sağlığını tehdit eden en tehlikeli PFAS bileşiklerinden PFOA ve PFOS'un ülke genelinde aşamalı olarak sonlandırıldığı yönündeki uzun süredir korunan resmi beyanından sessizce geri adım attı. İnternet sitesindeki ifadeyi güncelleyen kurum, daha önce yer alan PFOA üretiminin ve ithalatının ABD'de sona erdiği bilgisini kaldırdı; yerine bu kimyasalların şirketler tarafından belirli miktarlarda üretilebileceğini, ithal edilebileceğini ve kullanılabileceğini belirtti. Söz konusu düzeltme, Çevresel Sorumluluk İçin Kamu Çalışanları (PEER) adlı sivil toplum kuruluşunun Bilgi Kalitesi Yasası kapsamında yaptığı resmi itirazın ardından gerçekleşti.
Gönüllü anlaşmalar ve üretim gerçeği
Söz konusu kimyasalların aşamalı olarak terk edilmesi süreci, 2000'li yılların başında Batı Virginia'daki DuPont davasında ortaya çıkan belgelerin ardından gündeme gelmişti. Yapılan epidemiyolojik incelemeler PFOA ve PFOS maddelerinin kanser, kalp, karaciğer ve böbrek hastalıklarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koymuş; EPA da 2015 yılında sekiz üreticiyle üretimi aşamalı durdurma uzlaşısına varmıştı. Ancak tam bir yasal yasak getirilmemesi, bu anlaşmaya taraf olmayan şirketlerin üretim yapmasına imkan tanıdı. PEER Bilim Politikaları Direktörü Kyla Bennett, kurumun kamuoyuna bu kimyasalların artık üretilmediği yönünde gerçeğe aykırı bir izlenim verdiğini ve yapılan itirazla bu durumun resmen itiraf edildiğini vurguladı.
Nature kaynaklı, Lamiot tarafından hazırlanan PFAS ve su konulu arşiv görseli.
Plastik kap bariyerlerinde süren dava
Geri adımın merkezinde, Houston merkezli Inhance şirketi ile EPA arasında altı yıldır devam eden hukuki anlaşmazlık bulunuyor. Şirket, ABD ekonomisinde yaygın olarak kullanılan plastik kaplar için yılda yaklaşık 200 milyona kadar bariyer üretiyor. PEER tarafından 2020 sonunda yapılan testlerde bu kaplarda saklanan tarım ilaçlarında yüksek düzeyde PFAS tespit edilmesi üzerine EPA soruşturma başlatmış ve 2022 ile 2023 yıllarında şirkete üretimi derhal durdurma talimatı vermişti. Ancak federal temyiz mahkemesi bu yasaklama kararını iptal etti ve yargı süreci tıkandı.
Nature kaynaklı, Lamiot imzalı İngilizce PFAS ve su konulu arşiv görseli.
Nature kaynaklı, Lamiot tarafından hazırlanan PFAS ve su konulu ikinci arşiv görseli.
Inhance yönetimi kaplardan ölçülebilir düzeyde kimyasal sızdığı iddiasını reddederek ortaya çıkan PFOA varlığını bir safsızlık olarak nitelendiriyor. Şirketin ticari direktörü Patricia van Ee, yapılan ayarlamalarla safsızlık düzeyini yüzde 90 oranında düşürdüklerini ve hakemli risk değerlendirmelerinin insan sağlığına ya da çevreye kabul edilemez bir tehdit oluşturmadığını savundu. EPA ise kimyasal güvenlikten sorumlu yönetici yardımcısı Douglas Troutman imzasıyla PEER'e gönderdiği 18 Eylül tarihli yazıyla internet sitesindeki bilgilerin güncellendiğini teyit ederken, PFOS'un da sınırlı ve devam eden kullanım alanlarında üretilmeye devam ettiğini kayıtlara geçirdi.
Neden önemli?Resmi beyanın değişmesi, şirketlerle yapılan gönüllü aşamalı bırakma anlaşmalarının kalıcı kimyasal üretimini durdurmadığını ve sanayi plastiklerindeki bariyer üretimi nedeniyle sızıntı riskinin sürdüğünü gösteriyor.
Cevabı beklenen sorular
- Federal mahkemenin üretim yasağını bozmasının ardından EPA'nın Inhance ve benzeri üreticilere karşı yeni bir yasal yaptırım adımı atıp atmayacağı bilinmiyor.
- Kamu sağlığı savunucularının gönüllü protokoller yerine tam kapsamlı bir federal kimyasal yasak kararı aldırıp aldıramayacağı henüz netleşmedi.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
