Aralarında Terence Tao ve 2026 yılı kazananı Yu Deng'in de bulunduğu 25 Fields Madalyalı matematikçi, yapay zekânın matematiksel düşünceyi ve entelektüel üretimi zedelediğini belirten ortak bir bildiri yayımladı.
Matematik alanının en yüksek onuru kabul edilen Fields Madalyası'nı kazanmış 25 bilim insanı, yayımladıkları ortak bildiride yapay zekâ endüstrisinin hedefleri ile matematik disiplininin temel gayesinin ciddi biçimde birbiriyle uyumsuz olduğunu duyurdu. Son aylarda büyük dil modellerinin birçok matematik alanındaki büyük ve çözülmemiş problemleri çözecek seviyeye ulaşması üzerine hazırlanan bildiride, teknoloji şirketlerinin bu problemleri yalnızca fethedilecek birer kıyaslama ölçütü olarak gördüğü belirtildi. Metinde, yapay zekâ desteğiyle seri biçimde problem çözmenin disiplinin asıl varlık sebebi olan kavramsal kavrayışı zedelediği ifade edildi. İmzacı isimlerden Terence Tao, yapay zekânın matematikte temel bir krize yol açabileceği konusunda daha önce de uyarılarda bulunmuştu.
Bildiride, çözülememiş köklü matematik problemlerinin disiplindeki anlayış düzeyini ölçmeye yarayan birer deniz feneri ve nirengi noktası işlevi gördüğü hatırlatıldı. Bir problem çözüldüğünde ortaya çıkan sonucun kendisinden ziyade, o sonuca ulaşırken geliştirilen yeni düşünme yöntemlerinin değer taşıdığı vurgulanırken, matematikçilerin bu düşünceyi ayrıştırmak için yıllarca süren seminerler, tartışmalar ve sadeleştirmeler yürüttüğü kaydedildi. Yapay zekânın bu insani süreci kısa devreye uğrattığını savunan imzacı matematikçiler, alana makine hızında çözüm yığmanın yeni fikirleri beslemek yerine verimli zemini yok edebileceğini bildirdi. Yapay zekâ tarafından üretilen çözümlerin yöntemleri ayrıştırmaya, önceki çalışmaları kaynak göstermeye ve usulüne uygun makale yazmaya vakit bırakmadan kamuoyuna duyurulmasının ise ciddi atıf ve intihal tartışmalarına yol açtığına dikkat çekildi.
Ortak açıklama, iki matematikçi ile yapay zekâ şirketi OpenAI arasında patlak veren bir anlaşmazlığın ardından geldi. Ortaya atılan iddiaya göre OpenAI, Milenyum Ödüllü Problemlerden birine yönelik kısmi çözüm söylentilerini duyduktan sonra araştırmacılardan önce davranarak tanıtım üstünlüğü elde etmeye çalıştı. Şirketin baş araştırmacısı Pachocki, Astra duyurusu esnasında modellerini kasten matematik için optimize etmediklerini belirtmişti; ancak kısa bir süre sonra OpenAI'ın bu söylentilere doğrudan karşılık verecek şekilde matematik modelleri eğittiği iddia edildi. Bildiride bu tür adımların, fikirleri matematik külliyatına entegre eden bilim insanları arasındaki hayati insani aktarım zincirini koparma riski taşıdığı kaydedildi.
İmzacı matematikçiler karşılaşılan tablonun yalnızca kendi alanlarıyla sınırlı kalmadığını, tüm zihinsel emek alanlarını kapsayan genel bir tehdit niteliği taşıdığını dile getirdi. Eğitim alanında ev ödevlerinin giderek yapay zekâya yaptırılmasına karşın sınavlarda bu araçların yasaklanmasının not makasını giderek açtığı belirtildi. NATO Özel Operasyonlar Üniversitesi tarafından yayımlanan bir araştırma makalesinde, giriş seviyesindeki işleri yapay zekâ ile ikame eden şirketlerin verimlilik kazandığı, ancak uzmanlığın erimesine bağlı maliyetin tüm yetenek havuzuna yayıldığı belirtilerek bu durum "bilişsel ortak malların trajedisi" olarak adlandırılmıştı. Yapay zekânın toptan yasaklanmasını talep etmeyen ve teknolojinin araştırmaları hızlandırma potansiyelini kabul eden 25 imzacı arasında Terence Tao'nun yanı sıra 1978 Fields Madalyası sahibi Pierre Deligne, 2010 kazananı Cédric Villani, 2014 kazananları Martin Hairer ve Manjul Bhargava, 2018 kazananı Peter Scholze, 2022 kazananı Maryna Viazovska ile 2026 yılı kazananı Yu Deng yer aldı.
Neden önemli?Yapay zekânın salt sonuç üretmeye odaklanması, derin kavrayış gerektiren bilimsel yöntemleri ve insan aktarım zincirini tehdit ederek düşünsel emeğin geleceğine yönelik yapısal bir dönüşümü tetikliyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Aralarında Terence Tao, Pierre Deligne, Peter Scholze ve 2026 kazananı Yu Deng'in bulunduğu 25 Fields Madalyası sahibi ortak bildiri imzaladı.
- Açıklama, OpenAI'ın Milenyum Problemi çözümü söylentileri üzerine modellerini matematik için eğittiği iddiasıyla iki matematikçi arasında yaşanan tartışmanın ardından geldi.
- Bildiride yapay zekânın yasaklanması talep edilmezken, çözümlerin yöntem ayrıştırması ve atıf yapılmadan hızlıca duyurulmasının intihal ve mülkiyet sorunları yarattığı vurgulandı.
Cevabı beklenen sorular
- Yapay zekâ şirketleri, matematik topluluğunun yöntem şeffaflığı ve atıf kurallarına yönelik çağrısına uygun yeni araştırma standartları geliştirecek mi?
- Eğitim kurumları, ev ödevleri ile sınavlar arasında yapay zekâ kaynaklı açılan başarı farkını kapatmak için nasıl bir değerlendirme sistemi kuracak?
