FIFA'ya reform önerileri: Kurumu böl, denetimi dışarı çıkar, parayı ihtiyaca göre dağıt

FIFA'nın kurallarını kendi turnuvası için esnettiği Dünya Kupası'nın ardından, kurumun yönetimini eleştiren isimler somut reform başlıkları sıralamaya başladı. Guardian'ın 6 Ağustos'ta yayımladığı derlemede, hem eski FIFA yöneticileri hem de bağımsız uzmanlar altı ayrı öneri etrafında birleşiyor. Ortak nokta şu: Dünyanın en büyük spor organizasyonunu düzenleyen kurumla, oyunun kurallarını yazan kurum aynı çatı altında kalmamalı.

İlk öneri, FIFA'nın parçalara ayrılması. Kurumun iç işleyişini yakından bilen bir kaynak Guardian'a, "Daha fazla para kazanmak için kuralları eğeceklerini gösterdiler" diyor ve ticari birimin, düzenleyici birimin ve kalkınma biriminin ayrı yapılara dönüştürülmesini istiyor. FIFA'nın yönetişim komitesinin eski başkanı Miguel Maduro da aynı görüşte: Ayrı şirketler kurulsa bile aralarında bir "Çin Seddi" olması, ticari geliri büyütmekle görevli olanların düzenleyici kurallara bağlı olmaması gerektiğini söylüyor.

İkinci başlık dışarıdan denetim. Maduro, "Değişim dışarıdan dayatılmalı. İçeriden olmayacak" diyor ve dopingle mücadelede WADA'nın oynadığı role benzer, spor kurumlarını yönetişim kurallarından sorumlu tutacak yeni bir kurum öneriyor. Maduro'ya göre böyle bir yapı Avrupa Birliği düzeyinde kurulabilir ve İngiltere gibi ülkelerin katılımıyla küresel bir spor ajansına dönüşebilir. Infantino'nun Dünya Kupası'nı 48 takımdan 64 takıma çıkarma planına karşı Avrupa Ligleri birliği de Avrupa Komisyonu'nu göreve çağırmış, komisyonun "adil rekabeti korumak için gerekli adımı atması" gerektiğini bildirmişti.

Üçüncü öneri başkanlık yetkisinin sınırlanması. Infantino'nun özel yatırımcılara kapı açan ve geri çekilen FIFA Forward Enterprise planının, başkanlık ofisi dışında kimsenin haberi olmadan hazırlandığı ortaya çıkmıştı. Maduro, FIFA konseyinin başkanı denetlemesi gerekirken bunu yapmadığını söylüyor. Yönetişim uzmanı Mark Pieth ise UEFA Başkanı Aleksander Ceferin'in bir zamanlar gündeme getirdiği modeli hatırlatıyor: Altı kıta konfederasyonunun başkanları sırayla FIFA başkanlığı yapsın. Pieth bunu İsviçre'deki uygulamaya benzetiyor; orada yedi bakan birer yıllık sırayla cumhurbaşkanlığı görevini üstleniyor ve kimse gerçek anlamda güçlenemiyor.

Dördüncü başlık şeffaflık. Kâr amacı gütmeyen Fair Square'in kurucularından ve direktörü Nick McGeehan, FIFA'nın denetlenmiş hesaplarının nerede olduğunu soruyor. McGeehan'a göre FIFA'nın büyük kalkınma ajanslarıyla boy ölçüşecek bir kalkınma bütçesi var, ancak paranın nasıl dağıtılacağına dair bir ihtiyaç analizi de, herhangi bir denetim kaydı da bulunmuyor; internet sitesindeki harcama verileri doğrulanabilir değil. McGeehan, Infantino'nun dört yılda bir basın toplantısı yaptığı izlenimini de eleştiriyor.

Beşinci sorun paranın dağıtımı. Bu yılki Dünya Kupası'nın yarattığı 15 milyar dolarlık gelirden, 211 üye federasyonun her biri 2027-2030 arasında 8'er milyon dolar almayı bekliyor. FIFA'yı yakından izleyen bir kaynak, dağıtımın "oy sayısıyla orantılı" olmasını yanlış buluyor: Montserrat ve Cebelitarık'ın ihtiyaçlarıyla Nijerya veya Hindistan'ınkiler aynı değil. Aynı eleştirmene göre sonuçlara bakılırsa futbol 20 yıl öncesine kıyasla daha da Avrupa merkezli hale geldi; federasyonlar bütçelerini erkek A millî takımına ve Avrupalı teknik direktörlere harcarken altyapıya ve teknik gelişime pay kalmıyor.

Altıncı öneri seçmen tabanının değiştirilmesi. Üst düzey bir futbol yöneticisi, FIFA toplantılarında masanın etrafında futbol oynamış, antrenörlük yapmış ya da kulüpte yöneticilik etmiş çok az kişi gördüğünü söylüyor. FIFA ile futbolun toplumsal sorumlulukları üzerine çalışan siyasi danışman Ashish Prashar, konfederasyonların yeni bir yapı kurmasını ve gündeminin ilk sırasına taraftar sahipliğini almasını istiyor. Maduro ise FIFA'daki oy sendikalarının büyük bir kontrol yarattığını, yeni temsil mekanizmalarıyla çeşitlenecek bir seçmen tabanının kendiliğinden bir denge unsuru doğuracağını savunuyor.

Guardian, haber için FIFA'ya da başvurdu.

Neden önemli?Bu durum, futbolun en üst düzey yönetim organının şeffaflığı ve adil işleyişi konusunda endişeleri artırırken, sporun gelecekteki gelişimini ve tarafsızlığını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.

Cevabı beklenen sorular

• FIFA, yönetim yapısında önerilen reformları hayata geçirecek mi?
• Özel yatırımcıların futboldaki rolü gelecekte nasıl şekillenecek?
• Kurumun farklı departmanları arasındaki çıkar çatışmaları nasıl çözümlenecek?