FSB, G20 toplantısı öncesinde yayımladığı raporda 306 milyar dolarlık sabit kripto para pazarının ağır stres ve iflas senaryolarında henüz test edilmediğini belirterek sınır ötesi denetim açıkları konusunda uyarıda bulundu.
Üç noktada haber
2025 başında yaklaşık 206 milyar dolar olan sabit kripto para piyasa büyüklüğü 306 milyar dolara ulaştı ve değerin büyük kısmı ABD dolarına endeksli varlıklardan oluşuyor.
Sabit kripto paralar 24 saat kesintisiz işlem görürken, rezerv varlık piyasalarının belirli çalışma saatlerine sahip olması kriz anlarında fiyat çıpasının kopması riskini barındırıyor.
FSB'nin G20 için hazırladığı tavsiye kararları yasal olarak bağlayıcı nitelik taşımıyor ancak üye ülkeler mutabık kalınan standartları ulusal düzeyde uygulamayı taahhüt ediyor.
Finansal İstikrar Kurulu (FSB), G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanlarının 15 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştireceği toplantı öncesinde küresel finansal sisteme yönelik riskleri ele alan bir mektup ve rapor sundu. Kurul, sabit kripto para düzenlemelerinin sınır ötesi kriz anlarında yetersiz kalabileceğini ve küresel ölçekteki bu varlıkların ağır bir piyasa stresi veya iflas koşullarında henüz test edilmediğini açıkladı. Ulusal düzenleyici çerçevelerin farklı hızlarda ilerlediğine dikkat çeken FSB, sınır ötesi bilgi paylaşımı, izleme ve kriz hazırlığı çağrısında bulundu.
Piyasa Büyüklüğü ve Çoklu İhraççı Riski
Paylaşılan verilere göre sabit kripto para piyasası, 2025 yılının başında yaklaşık 206 milyar dolar düzeyindeyken hızlı bir büyüme kaydederek 306 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştı. Bu değerin büyük bölümünü ABD dolarına sabitlenmiş token'lar oluşturuyor. Kurul, söz konusu varlıkların sınır ötesi ödemeleri hızlandırma ve ucuzlatma potansiyeli barındırdığını teslim etmekle birlikte, özellikle çoklu ihraççı modellerinin belirgin kırılganlıklar taşıdığını vurguladı. Birbiriyle bağlantılı şirketlerin aynı kripto parayı ihraç edip yükümlülüğü paylaştığı, buna karşın rezerv varlıkları farklı ülkelerde tuttuğu yapılarda, olası bir krizde rezervlerin transfer edilmesinin zorlaşabileceği ifade edildi.
İşlem Saatleri ve Likidite Bulaşması
Raporda öne çıkan bir diğer yapısal uyumsuzluk ise piyasa çalışma saatleri arasındaki fark oldu. Sabit kripto paralar haftanın her günü kesintisiz işlem görürken, bu token'ları destekleyen geleneksel rezerv varlıkların piyasaları belirli çalışma saatlerine bağlı faaliyet gösteriyor. FSB, bir hücum anında geri ödeme taleplerinin satış hızını karşılayamaması durumunda token'ların çıpasını kaybedebileceğini belirtti. Derin ikincil piyasaların arbitraj yoluyla fiyatı çıpaya yaklaştırabileceği kaydedilse de, zorunlu rezerv satışları ve bankalardan mevduat çekişlerinin şoku geleneksel finansal piyasalara taşıyabileceği uyarısı yapıldı.
Bağlayıcılığı Olmayan Tavsiyeler ve Takvim
Kripto para işlemlerindeki takma adlı yapının hak sahiplerinin yerini ve geçerli yargı alanını tespit etmeyi zorlaştırdığına değinen FSB, iflas durumunda hangi ülkenin hukuk kurallarının geçerli olacağının belirsiz kalabileceğini bildirdi. Kurulun yayımladığı tavsiye kararları yasal olarak bağlayıcı bir statü taşımıyor; buna karşın G20 üyesi ülkeler üzerinde uzlaşılan standartları kendi ulusal mevzuatlarına aktarmayı taahhüt ediyor. Kurul Başkanı Andrew Bailey'nin G20 heyetine ilettiği mektupta devlet tahvili oynaklığı, özel kredi piyasaları ve yapay zekâ kaynaklı riskler de izleme listesindeki diğer başlıklar olarak sıralandı.
Neden önemli?Kripto piyasalarının 24 saat kesintisiz çalışması ile geleneksel rezerv piyasalarının mesai saatleri arasındaki fark, olası bir kriz anında depegging riskini ve geleneksel bankacılık sistemine yönelik likidite şoklarını büyütebilir.
Cevabı beklenen sorular
- G20 üyesi ülkelerin 15 Ekim 2026'daki toplantı sonrasında sabit kripto para ihraççılarına yönelik bağlayıcı ortak standartlar takvimini ne zaman netleştireceği bilinmiyor.
- Çoklu ihraççı yapısına sahip sınır ötesi kripto konsorsiyumlarının rezerv varlık dağılımı konusunda ulusal denetleyicilerin nasıl bir ortak protokol uygulayacağı henüz açıklanmadı.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
