Freiburg ve Swansea üniversitelerinden araştırmacılar, kur amaçlı süslerin erkekler arasındaki rekabette kullanılan silahlardan belirgin şekilde daha hızlı evrimleştiğini matematiksel model ve 10 hayvan grubunun verileriyle kanıtladı.
Freiburg Üniversitesi ve Swansea Üniversitesi bünyesinde yürütülen yeni bir araştırma, hayvanlar aleminde kur yapmak için kullanılan fiziksel süslerin, rakiplerle mücadele etmek için geliştirilen silahlardan çok daha hızlı bir evrimsel değişim geçirdiğini ortaya koydu. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences dergisinde yayımlanan çalışmada, tavus kuşlarının kuyruk tüylerinden kuşların renkli gerdanlarına kadar uzanan süslerin, geyik boynuzu veya fildişi gibi silahlara kıyasla neden daha dinamik bir çeşitlilik sergilediği incelendi.
Çalışmanın ilk yazarı Mohammadali Dashtbali ve kıdemli ortak yazarı William L. Allen liderliğindeki ekip, Erin McCullough, Christine Miller ve Doug Emlen tarafından daha önce Trends in Ecology & Evolution dergisinde ortaya atılan hipotezi temel aldı. Araştırmacılar, cinsel seçilim sürecinde erkek özellikleri ile dişi çiftleşme tercihleri arasındaki etkileşimi takip edebilmek amacıyla kantitatif genetik temelli matematiksel bir model geliştirdi. Model, dişi tercihlerindeki yönelimlerin süslerin evriminde geri besleme yarattığını, erkek silahlarının ise doğrudan erkekler arası rekabet dinamikleriyle şekillendiğini hesaba kattı.
Teorik modelin öngörülerini test etmek amacıyla ekip, primatların köpek dişi uzunluklarından saplı gözlü sineklerin göz açıklığına kadar uzanan 10 farklı hayvan grubuna ait karşılaştırmalı ve filogenetik verileri analiz etti. Elde edilen veriler, incelenen canlı gruplarındaki süs nitelikli özelliklerin, cinsel seçilim yoluyla kazanılan silahlara göre belirgin şekilde daha yüksek bir evrim hızına sahip olduğunu doğruladı. Böylece teorik modelin öngörüsü gerçek canlı verileri üzerinden matematiksel olarak kanıtlandı.
Araştırmanın sonuçları, evrimsel hız farkının temel nedenini seçim baskılarındaki dinamiklerle açıklıyor. William L. Allen'ın aktardığı bulgulara göre, dişi tercihlerindeki rastlantısal kaymalar süsler üzerinde sürekli dalgalanan bir seçilim baskısı kurarak evrimi hızlandırıyor; erkekler arasındaki doğrudan fiziksel rekabet ise daha istikrarlı bir seçilim yaratarak silahların evrimini yavaşlatıyor. Araştırmacılar bundan sonraki aşamada, ekolojik ve davranışsal faktörlerin bu evrimsel hız farkını farklı hayvan gruplarında nasıl etkilediğini araştırmayı hedefliyor.
Neden önemli?Bulgular, dişi tercihlerindeki rastlantısal değişimlerin evrimi nasıl hızlandırdığını açıklayarak canlılardaki süs ve silah çeşitliliğinin altında yatan farklı seçilim mekanizmalarını aydınlatıyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Freiburg Üniversitesi ve Swansea Üniversitesi araştırmacıları, kur süsleri ile dövüş silahlarının evrim hızını kantitatif genetik model ve 10 hayvan grubunun filogenetik verileriyle karşılaştırdı.
- Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayımlanan bulgular, primat köpek dişleri gibi silahların, saplı gözlü sineklerin göz açıklığı gibi süslere kıyasla daha yavaş evrimleştiğini ortaya koydu.
- Dişi tercihlerindeki rastlantısal sapmalar süslerin evrimini hızlandırırken, erkekler arası doğrudan rekabetin getirdiği dengeli baskı silahların daha yavaş değişmesine neden oluyor.
Cevabı beklenen sorular
- Ekolojik ve davranışsal faktörlerin farklı hayvan gruplarında cinsel seçilim hızını nasıl etkilediği henüz bilinmiyor.
- Kur süsleri ile silahlar arasındaki evrimsel hız farkının diğer omurgasız ve omurgalı sınıflarında ne ölçüde genel geçer olduğu araştırılmayı bekliyor.
