Kısaca

Tarımsal hurma çekirdeği atıklarını çimentosuz ve petrokimyasal reçinesiz yapı malzemesine dönüştüren Datecrete projesi, Seoul Design Award 2026 kapsamında designboom Özel Ödülü'nü kazandı.

Üç noktada haber

  1. Datecrete, hurma çekirdeklerini patent başvurusu yapılmış doğal bir bağlayıcıyla birleştirerek çimento ve reçine içermeyen kalıplanabilir yapı malzemesi üretiyor.

  2. Uluslararası Kuru Meyve Konseyi ve Statista verilerine göre Birleşik Arap Emirlikleri'nde her yıl 100 bin ila 180 bin metrik ton hurma tüketiliyor.

  3. Geliştirilen malzeme ilk büyük ölçekli testini Expo 2025 Osaka BAE Pavyonu etrafına döşenen 35 metrik tonluk zemin kaplamasıyla tamamladı.

Tarımsal gıda sanayisinin ortaya çıkardığı yüksek hacimli organik atıkları inşaat sektörüne kazandırmayı amaçlayan Datecrete projesi, Seoul Design Award 2026 kapsamında verilen designboom Özel Ödülü'nün sahibi oldu. Geleneksel yapı malzemelerinin yüksek karbon salımına ve fosil yakıt türevi bileşenlerine alternatif arayan çalışma, hurma çekirdeklerini çimento, reçine veya petrokimyasal bağlayıcılar kullanmadan kalıplanabilir bir hammaddeye dönüştürüyor.

Girişimin kurucu ortakları Sara Farha ve Khaled Shalkha, hurma çekirdeklerinin yapısal potansiyeli üzerine araştırmalarına 2021 yılında başladı. Uluslararası Kuru Meyve Konseyi'nin Statista tarafından derlenen verilerine göre, Birleşik Arap Emirlikleri'nde her yıl 100 bin ila 180 bin metrik ton arasında hurma tüketiliyor. Bölge mutfağının temel gıdalarından biri olan hurmanın düzenli tüketimi, biyokütle olarak değerlendirilmeyen sert ve yoğun bir çekirdek atığı akışı yaratıyor. Datecrete ekibi, bu atığı düşük değerli bir yakıt olarak yakmak yerine mimari tasarımda taşıyıcı ve dekoratif bir girdi haline getirmeyi hedefledi.

Geliştirilen üretim sürecinde hurma çekirdekleri önce toplanıyor, temizleniyor, neminden arındırılıyor ve tane boyutlarına göre sınıflandırılarak öğütülüyor. Ardından patent başvurusu yapılmış doğal bir bağlayıcı sistemiyle karıştırılan malzeme, istenilen formdaki kalıplara dökülebiliyor. Portland çimentosunun yaygınlaşmasından önceki geleneksel bölgesel yapı tekniklerinden ilham alan bu formülasyon, modern malzeme bilimiyle bir araya getiriliyor. Kalıptan çıkarılıp kürlenme süreci tamamlanan parçalar zımparalanıp parlatılarak kullanım amacına göre yüzey koruyucularla son haline getiriliyor.

Proje, dört yıllık prototip ve geliştirme sürecinin ardından ilk geniş ölçekli sınavını Expo 2025 Osaka kapsamında verdi. Fuar alanındaki BAE Pavyonu'nun çevre peyzajı için Datecrete malzemesi kullanılarak 35 metrik tonluk zemin kaplaması üretildi ve sahada uygulandı. Girişimin kurucuları, şu aşamada özel üretim masa, aydınlatma, karo ve dekoratif nesnelere odaklanan sistemi gelecekte büyük ölçekli mimari projelere, modüler cephe panellerine ve kaplama sistemlerine taşımayı planlıyor. Modelin yalnızca hurma yetişen coğrafyalarla sınırlı kalmayıp lignoselülozik tarımsal yan ürünlere sahip diğer bölgelere de uyarlanabileceği belirtiliyor.

Neden önemli?Geleneksel çimento üretimine alternatif sunan bu yöntem, gıda atıklarının dayanıklı yapı elemanına dönüştürülebileceğini kanıtlayarak döngüsel malzeme üretimini ölçeklendiriyor.

Cevabı beklenen sorular

  • Patent başvurusu süreci devam eden doğal bağlayıcı formülasyonunun endüstriyel ölçekte dış cephe dayanım testlerini ne ölçüde karşılayacağı henüz açıklanmadı.
  • Girişimin özel tasarım ürünlerden seri üretim karo ve cephe panellerine geçiş takvimi ve maliyet dengesi henüz netleşmedi.
Kaynaklar ve belgeler

Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.