Kısaca

Japonya Uzay Araştırma Ajansı, Mars'ın uydusu Phobos'tan en az 10 gram toprak örneği toplayıp Dünya'ya getirecek 5 yıllık MMX görevini salı günü fırlatıyor.

Üç noktada haber

  1. MMX uzay aracı H-3 roketiyle fırlatılacak, Ağustos 2027 civarında Mars bölgesine ulaşacak ve 2031 yılında topladığı örneklerle Dünya'ya dönecek.

  2. Görev kapsamında Japonya ve ABD'ye ait iki farklı yöntemle Phobos yüzeyinden ve yaklaşık iki santimetre derinlikten en az 10 gram toprak toplanması hedefleniyor.

  3. Beş tonluk uzay aracı; Fransa ve Almanya ortak yapımı Idefix keşif aracının yanı sıra NASA ve ESA'ya ait ölçüm ve derin uzay iletişim cihazlarını taşıyor.

Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Mars'ın iki küçük uydusundan biri olan Phobos'tan Dünya'ya toprak örneği getirmeyi amaçlayan ilk uzay görevini başlatıyor. Martian Moons eXploration (MMX) adı verilen uzay aracı, salı günü Japonya'nın yeni ana taşıyıcı roketi H-3 ile uzaya fırlatılacak. Beş yıl sürmesi planlanan uluslararası görev, hem Mars uydularının nasıl oluştuğunu hem de Güneş Sistemi'ndeki yaşamın kökenini aydınlatmayı amaçlıyor.

Yaklaşık 5 ton ağırlığındaki uzay aracı; itki, keşif ve geri dönüş olmak üzere üç ayrı modülden oluşuyor. Dünya ile Mars arasındaki en kısa mesafe 55 milyon kilometre olsa da, yörünge dinamiği nedeniyle aracın toplam uçuş mesafesi 500 ila 600 milyon kilometreyi bulacak. MMX'in Ağustos 2027 civarında Mars bölgesine varması, ardından üç yıl boyunca Phobos çevresinde uçarak veri toplaması ve 2031 yılında topladığı örnekleri içeren koruyucu kapsülle Dünya'ya dönmesi planlanıyor.

Uluslararası Donanım ve Yüzey Operasyonu

Görevin bilimsel yükü geniş bir uluslararası ortaklıkla şekillendirildi. Uzay aracı bünyesinde, Fransa ve Almanya ortaklığıyla geliştirilen Idefix isimli keşif robotunun yanı sıra NASA'nın numune alma ve gama ışını ölçüm cihazları ile Avrupa Uzay Ajansı'nın derin uzay iletişim aygıtı dahil 13 farklı enstrüman bulunuyor. 2029 yılı civarında Phobos yüzeyine ilk olarak Idefix robotu inecek. Yüzeyde 100 gün boyunca görev yapacak olan tekerlekli robot, arazinin topoğrafik haritasını çıkararak ana modülün güvenli bir noktaya inmesine zemin hazırlayacak.

MMX ana keşif modülü, Dünya yerçekiminin yalnızca iki binde birine sahip olan kraterli uyduda şok emici dört bacaklı iniş takımıyla temas sağlayacak. Araştırmacılar, iki saatlik kısa bir zaman diliminde uydudan en az 10 gram toprak örneği toplamayı hedefliyor. Bu işlem için hem NASA'nın basınçlı gazla toz kaldıran mekanizması hem de JAXA'nın yüzeyin yaklaşık iki santimetre altına inen karot yöntemi kullanılacak. İki farklı inişte toplanacak numuneler, Mars'tan savrulmuş olabilecek binde birlik malzeme payı sayesinde antik mikrobiyal yaşam izleri açısından da incelenecek.

Toplanan numuneler Dünya atmosferine giriş koşullarına dayanıklı özel bir ısı kalkanı kapsülünde muhafaza edilecek. Kapsülün 2031 yılında Avustralya çöllerine inmesi ve ardından incelenmek üzere Japonya'daki laboratuvarlara nakledilmesi planlanıyor. Elde edilecek veriler, Phobos ve Deimos'un bir çarpışma sonucu mu oluştuğunu yoksa yakalanmış asteroitler mi olduğunu kanıtlamanın ötesinde, uyduların gelecekte insanlı Mars keşiflerinde bir üs olarak kullanılıp kullanılamayacağını da somutlaştıracak.

Neden önemli?Görev, Mars uydularının kökenini aydınlatmanın yanı sıra gelecekteki insanlı Mars keşiflerinde uyduların bir üs olarak kullanılması ihtimaline veri sağlayacak.

Cevabı beklenen sorular

  • Phobos'tan toplanacak örnekler içinde Mars kaynaklı antik mikrobiyal yaşam izlerine rastlanabilecek mi?
  • Düşük yerçekimli ve kraterli Phobos yüzeyinde Idefix keşif aracının toplayacağı topoğrafik veriler, MMX'in iki saatlik örnekleme inişini başarıyla tamamlamasına yeterli olacak mı?
Kaynaklar ve belgeler

Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.