Kısaca

Brezilya'da kapuçin maymunlarını 5 bin saatten fazla inceleyen araştırmacılar, bitkisel besinlerin azaldığı dönemlerde maymunların kertenkele, kemirgen ve yılan gibi küçük omurgalıları avlama oranının arttığını belgeledi.

PLOS One dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, sakallı kapuçin maymunlarının (Sapajus libidinosus) bitkisel besinlerin kıtlaştığı dönemlerde küçük omurgalıları avlamaya yöneldiğini ortaya koydu. Brezilya’daki Fazenda Boa Vista bölgesinde gerçekleştirilen çalışmada, iki kapuçin grubu 2006 ile 2010 yılları arasında 5 bin saatten fazla süreyle takip edildi. Araştırmacılar, 45 aylık veri seti boyunca maymunların küçük hayvanları avlayıp yediği 446 ayrı vakayı kayıt altına aldı.

Gözlemlenen avlanma vakalarının yüzde 43'ünü kertenkeleler, yüzde 28'ini ise kemirgenler oluşturdu. Saha çalışması sırasında kapuçinlerin keseli sıçan (opossum), iguana ve yavru kuş tükettiğine dair ilk bilimsel kayıtlar da elde edildi. Araştırma ekibi, avlanma sıklığının cinsiyete göre farklılaştığını; erkek kapuçinlerin dişilere kıyasla daha sık ava çıktığını ve yılan gibi daha tehlikeli avların peşine düştüğünü tespit etti.

Çalışma, kapuçinlerin avlanma davranışının doğrudan çevresel koşullarla bağlantılı olduğunu gösterdi. Meyve ve tohum gibi bitkisel gıdalara erişimin azaldığı dönemlerde omurgalı avcılığı belirgin biçimde artış gösterdi. Maymunların avladıkları hayvanların özellikle yağ yönünden zengin olan beyin ve iç organ dokularını öncelikli olarak tükettiği belirlendi.

Çalışmanın başyazarlarından ve Gorongosa Ulusal Parkı bilim direktörü Carvalho, bu davranış modelinin insan atalarının evrimsel süreçte avcılığa başlama biçimiyle benzerlik taşıdığını vurguladı. İnsan atalarının da iklim dalgalanmaları ve kuraklık dönemlerinde küçük omurgalıları avlayarak besin ihtiyacını karşılamış ve bu sayede daha büyük hayvanların avlanmasına giden yolu açmış olabileceği değerlendiriliyor. Carvalho ve çalışma arkadaşı Spagnoletti, erken insanlara ait fosil kayıtlarının küçük omurgalı avcılığına dair kanıtlar bulmak amacıyla yeniden incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.

Neden önemli?Bu bulgu, iklim dalgalanmaları sırasında insan atalarının küçük avları tüketerek büyük avcılığa geçmiş olabileceği teorisini destekliyor ve fosil kayıtlarının bu açıdan yeniden incelenmesi gerektiğini gösteriyor.

Şu ana kadar bildiklerimiz

  • Brezilya'daki Fazenda Boa Vista'da iki sakallı kapuçin grubu 2006-2010 yılları arasında 5 bin saatten fazla gözlemlendi.
  • Belgelenen 446 avlanma vakasının yüzde 43'ünü kertenkeleler, yüzde 28'ini ise kemirgenler oluşturdu; ayrıca ilk kez keseli sıçan, iguana ve yavru kuş tüketimi kaydedildi.
  • Erkek kapuçinlerin dişilere kıyasla yılan gibi tehlikeli avlara daha sık yöneldiği ve maymunların avın özellikle yağlı beyin ile iç organlarını tükettiği belirlendi.

Cevabı beklenen sorular

  • Erken insan fosil kayıtlarında yapılacak yeni analizler, küçük omurgalı avcılığına dair benzer izleri ortaya çıkaracak mı?
  • Benzer iklim ve besin kıtlığı dinamikleri diğer primat türlerinde de aynı avlanma modellerini tetikliyor mu?