Queensland Üniversitesinde yürütülen çalışma, tek kullanımlık karton bardakların sıcak sıvıyla temas ettiğinde mililitre başına milyonlarca mikro ve nanoplastik parçacık salgıladığını gösterdi.
Queensland Üniversitesi bünyesindeki Queensland Çevre Sağlığı Bilimleri İttifakı (Queensland Alliance for Environmental Health Sciences) tarafından yürütülen araştırma, tek kullanımlık karton bardakların sıcak sıvıyla temas ettiğinde içeceğe milyonlarca plastik parçacık bıraktığını ortaya koydu. ACS Food Science & Technology dergisinde yayımlanan çalışmada, su geçirmezlik ve yapısal dayanıklılık sağlamak amacıyla bardakların iç yüzeyine uygulanan fosil kaynaklı polietilen (PE) ve biyolojik olarak parçalanabilen polilaktik asit (PLA) kaplamalar incelendi. Araştırma sonuçları, her iki kaplama türünün de sıcak suyla temas ettiğinde mikro ve nano ölçekte plastik madde salgıladığını gösterdi.
Araştırmada görev alan Dr. Elvis Okoffo, biyolojik olarak parçalanabilen PLA kaplı bardakların, geleneksel PE kaplı bardaklara kıyasla toplam parçacık kütlesi bazında yaklaşık 12 kat daha fazla parçacık salgıladığını açıkladı. Yapılan ölçümlerde PLA kaplı bardaklardan mililitre başına yaklaşık 4,3 milyon nanoparçacık salınırken, PE kaplı bardaklarda bu oran mililitre başına 2,7 milyon parçacık olarak kaydedildi. İçeceğe karışan bu nanoparçacıkların boyutunun insan saç telinden yaklaşık bin kat daha ince olduğu belirlendi.
Tek kullanımlık bardakların çoğunlukla kâğıttan üretilmesinin plastik içermediği anlamına gelmediğini vurgulayan Dr. Elvis Okoffo, dünya genelinde milyonlarca insanın çay ve kahve gibi sıcak içecekler için bu ürünleri her gün kullandığını belirtti. Plastiklerde bulunan kimyasalların tüketilmek üzere tasarlanmadığına dikkat çeken Okoffo, bu bulguların kâğıt bardak kullanımının derhal bırakılması veya PLA malzemesinin tamamen güvensiz olduğu anlamına gelmediğini, ancak gıda saklama ve hazırlamada kullanılan plastiklerin yutma yoluyla vücuda girişinde göz ardı edilen önemli bir kaynak olduğunu ifade etti.
Çalışma ekibi, gıda ile temas eden ürünlerin yalnızca çevresel sürdürülebilirlik açısından değil, günlük kullanım sırasındaki parçacık salım davranışları açısından da değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti. Düzenleyici kurumlara ve politika yapıcılara çağrıda bulunan Dr. Elvis Okoffo, özellikle sıcak içecekler için tasarlanan ürünlerin güvenlik değerlendirmelerine mikro ve nanoplastik salım testlerinin dâhil edilmesini, üreticilerin sıcak sıvıyla temasta daha az parçacık bırakan astar malzemeleri geliştirmesini ve tüketicilerin ambalaj etiketleriyle bilgilendirilmesini önerdi.
Neden önemli?Dünya genelinde her gün milyonlarca kişinin tükettiği sıcak içecek kaplarının, gıda yoluyla plastik ve kimyasal madde maruziyetinde göz ardı edilen önemli bir kaynak olabileceğine dikkat çekiliyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Biyolojik olarak çözünebilen PLA kaplı bardaklar, fosil kaynaklı PE kaplı bardaklara kıyasla toplam parçacık kütlesinde yaklaşık 12 kat daha fazla salım yaptı.
- Araştırmacılar PLA kaplı bardaklarda mililitre başına yaklaşık 4,3 milyon, PE kaplı bardaklarda ise 2,7 milyon nanoparçacık ölçtü.
- Ölçülen nanoparçacıkların insan saç telinden yaklaşık bin kat daha ince olduğu tespit edildi.
Cevabı beklenen sorular
- Gıda temaslı kaplardan salgılanan mikro ve nanoplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli biyolojik etkileri neler olacak?
- Düzenleyici kurumlar sıcak içecek kaplarının güvenlik değerlendirmelerine parçacık salım testlerini zorunlu kılacak mı?
