Kırım'ın Kerç Yarımadası'ndaki antik Pantikapaion nekropolünde bulunan ve 4. yüzyıl sonuna tarihlenen 250'den fazla taş yuvalı altın Hun tacı Berlin'deki Neues Museum'da sergileniyor.
Kırım'ın Kerç Yarımadası'ndaki antik Pantikapaion yerleşiminde 20. yüzyılın başlarında yürütülen Rus kazılarında gün yüzüne çıkarılan ve bir Alman sanat koleksiyoncusu tarafından edinilen 1600 yıllık Kerç Tacı, Berlin'deki Neues Museum'da sergileniyor. 4. yüzyılın sonu ile 5. yüzyılın başına tarihlenen eser, altın kaplama üç bronz plaka ile 250'yi aşkın lal taşı yuvasından meydana geliyor. Yaklaşık 4,4 santimetre (1,7 inç) yüksekliğinde bir bant formuna sahip olan diadem, Don Nehri'nin batısına doğru ilerleyen göçebe Hun topluluklarıyla ilişkilendiriliyor.
MÖ 6. yüzyılda bir Yunan kolonisi olarak kurulan ve MS 4. yüzyılın sonlarında Hunlar tarafından fethedilen Pantikapaion kenti, zengin bir arkeolojik geçmişe ev sahipliği yapıyor. 20. yüzyıl başındaki kazılarda 2 bin civarında gömünün yer aldığı geniş bir nekropol incelenmiş, ancak bu kazılardan günümüze yalnızca sınırlı sayıda eser ve kafatası ulaştırılabilmişti. Antik yerleşim, daha sonra 6. yüzyılda İmparator I. Justinianus döneminde Bizans İmparatorluğu sınırlarına dahil edildi.
Kerç Tacı'nın tasarımında, merkezde yer alan bitkisel motifin her iki yanında konumlandırılmış iki stilize yırtıcı kuş başı bulunuyor. Göz kısımları yuvarlak yeşil taşlarla vurgulanan ve kartal olduğu değerlendirilen bu yırtıcı kuşlar, Hunlar ve çağdaş topluluklar arasında güç ile otoritenin simgesi olarak kabul ediliyordu. Benzer yırtıcı kuş tasvirlerinin İspanya'da 6. yüzyıla ait Vizigot kadın takılarında da yer alması, motifin dönemin mücevherlerinde yaygın biçimde kullanıldığını belgeliyor.
Alman arkeolog Joachim Werner'in 1956 tarihli çalışmasında aktardığı bulgulara göre diadem, mezar odasında yapay olarak şekillendirilmiş bir kafatasına sahip soylu bir kadının iskeletinin yanında bulundu. Werner, bu tür başlıkların yalnızca bir mezar hediyesi olmadığını, Hun yönetici elitine mensup kadınlar tarafından hayattayken bir kumaş başlık veya tül ile birlikte düzenli olarak takıldığını belirtti. Günümüze kadar benzer nitelikte yaklaşık iki düzine altın diadem tespit edilmiş olması, Kerç Tacı'nın bir kraliçenin resmi krallık nişanesinden ziyade Hun yönetici sınıfına ait seçkin bir aksesuar olduğunu ortaya koyuyor.
Neden önemli?Eser, göçebe Hun elitlerinin statü sembollerini, yırtıcı kuş motifleriyle ifade edilen güç anlayışlarını ve Geç Antik Çağ'da Karadeniz havzasındaki kültürel etkileşimi somutlaştırıyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Kerç Tacı, altın kaplama üç bronz plaka ile 250'den fazla lal taşı hücresinden oluşuyor ve yaklaşık 4,4 santimetre yüksekliğinde bir bant içeriyor.
- Eser, Kırım'daki antik Pantikapaion kentinde yapay olarak şekillendirilmiş kafatasına sahip soylu bir kadının mezar odasında bulundu.
- Gövdesinde iki yırtıcı kuş başı ve ortasında çiçek motifi barındıran diadem, günümüze ulaşan yaklaşık iki düzine benzer Hun başlığından biridir.
