Federal mahkeme, xAI'ın Memphis'teki Colossus veri merkezinde hava izni bulunmayan gaz türbinleri çalıştırdığı iddiasıyla açılan çevre davasını düşürme başvurusunu reddetti.
Üç noktada haber
Federal Yargıç Debra M. Brown, xAI'ın NAACP tarafından açılan çevre kirliliği davasını düşürme talebini reddetti.
Dava dilekçesinde xAI'ın Memphis'teki Colossus veri merkezinde en az 35 yanmalı gaz türbinini gerekli ön inşaat veya işletme izinleri olmadan çalıştırdığı iddia ediliyor.
xAI türbinlerin mobil nitelikte olduğu gerekçesiyle izinlerden muaf sayılması gerektiğini savunmuştu.
Federal mahkeme, xAI'ın Memphis dışındaki Colossus veri merkezine güç sağlayan gaz türbinlerine ilişkin açılan çevre davasını düşürme başvurusunu reddetti. Karar doğrultusunda, yapay zekâ şirketinin gerekli yasal hava kalitesi izinlerini almadan faaliyet gösterdiği iddiasını içeren dava esastan görülmeye devam edecek.
NAACP adına Southern Environmental Law Center tarafından açılan davada, xAI'ın Colossus tesisinde en az 35 yanmalı gaz türbini ve diğer hava kirliliği kaynaklarını kurup çalıştırdığı belirtiliyor. Başvuruda, şirketin federal Temiz Hava Yasası kapsamındaki inşaat öncesi veya işletme izinlerini hiçbir aşamada almadığı ileri sürülüyor.
Mahkemenin Ret Gerekçesi
xAI, söz konusu türbinlerin sabit değil mobil kaynak niteliğinde olduğunu, bu nedenle izin zorunluluğundan muaf tutulması gerektiğini savunarak davanın düşürülmesini talep etmişti. Şirket ayrıca davacı kurumun bu konuda dava açma ehliyeti bulunmadığını iddia etti. Federal Yargıç Debra M. Brown ise kararında, türbinlerin eyalet uygulama planı çerçevesinde mobil kaynak sayılamayacağını ve davacıların Temiz Hava Yasası uyarınca yasal ehliyete sahip olduğunu vurguladı.
Yargıç Brown, yurttaş davalarının anayasaya aykırı olduğu tezini de reddederek, davacıların federal hükümetin yürütme yetkisini devralmadığını, doğrudan kendilerine yönelik zararın tazmini ve giderilmesi için dava açtıklarını kaydetti. Kararın ardından NAACP yetkilileri, xAI'ın gereken izinler olmadan gaz türbini çalıştıramayacağını belirterek hukuki sürecin peşini bırakmayacaklarını duyurdu.
Veri Merkezlerinde İzin Tartışması
Söz konusu dava süreci, yapay zekâ modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kurulan devasa veri merkezlerinin yerel şebekeler ile çevre üzerindeki etkilerinin yoğun şekilde tartışıldığı bir dönemde ilerliyor. Benzer şekilde New York gibi eyaletlerin yeni veri merkezlerine yönelik geçici moratoryum kararları aldığı ve teknoloji şirketlerinin kamu kurumlarıyla yaptığı gizlilik sözleşmelerine yönelik baskıların arttığı görülüyor. xAI aleyhine süren yargılamanın sonraki aşamalarında tesisin çalışma koşullarına kısıtlama getirilip getirilmeyeceği mahkeme takvimine göre belirlenecek.
Neden önemli?Karar, hızla büyüyen yapay zekâ veri merkezlerinin yüksek enerji talebini karşılamak için kurulan bağımsız jeneratörlerin çevre mevzuatından muaf tutulamayacağını hukuki olarak ortaya koyuyor.
Cevabı beklenen sorular
- Mahkemenin ret kararının ardından xAI'ın Colossus tesisindeki türbin operasyonlarına geçici durdurma veya ek izin zorunluluğu getirilip getirilmeyeceği henüz bilinmiyor.
- Eyalet ve yerel yönetimlerin veri merkezlerine yönelik artan kısıtlama kararlarının benzer yapay zekâ yatırımlarına etkisi netleşmedi.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
