Cincinnati Üniversitesinden Matthijs Wibier, Penn Müzesindeki 50 parşömen parçasını birleştirip tercüme ederek dördüncü yüzyıla ait bilinmeyen bir Roma hukuk el kitabını ortaya çıkardı.
Cincinnati Üniversitesinde klasik çalışmalar alanında görev yapan Matthijs Wibier, Philadelphia'daki Penn Müzesi koleksiyonunda yer alan 50 hayvan derisi parçasını bir araya getirerek dördüncü yüzyıla ait çift taraflı bir parşömen sayfasını yeniden oluşturdu. Müzenin 1911 yılında Mısır'daki bir antikacıdan satın aldığı parçaların en büyük yedi tanesi sayfanın ana gövdesini meydana getirdi. Mısır'ın kuru çöl kumları sayesinde 1600 yılı aşkın süre bozulmadan korunan bu parçalar, diğer Roma hukuk kaynaklarında yer almayan yasa metinlerini günümüze taşıdı.
Wibier'in yürüttüğü çalışma, parşömenin dördüncü yüzyılın sonlarında hazırlanan kompakt bir imparatorluk yasaları derlemesine ait olduğunu gösteriyor. Dönemin kapsamlı ve hacimli hukuk külliyatlarından farklı olarak bu metin, bölgeler arasında seyahat eden vergi memurları, toprak sahipleri ya da kamu görevlerini yürüten hukukçular için taşınabilir bir el kitabı olarak tasarlandı. Sayfanın bir yüzünde yer alan üç kırmızı mürekkep işareti, belirli yasa maddelerine dikkat çekmek amacıyla kullanıldı.
Parşömen üzerindeki yasal düzenlemeler; kamu yollarının bakımı, vergiler, gıda tedariki ve kamu binalarının kullanımına odaklanıyor. Metindeki bir madde varlıklı yurttaşların yolların bakımını üstlenmesini ve tahıl tedarikine katkı sağlamasını zorunlu kılarken, bir diğer madde kamu binalarının özel mülk gibi kullanılmasını yasaklıyor. Bu kurallar, 337 ile 363 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nu yöneten II. Constantius ile Julianus dönemlerindeki devlet idaresine ve ortak kaynakların denetimine ışık tutuyor.
Solmuş mürekkep izlerini çözümlemek ve Latince metnin çevirisini yapmak için ultraviyole ışık teknolojisinden yararlanıldı. Hayvan derisinin pürüzlü ve düz yüzey yapısı incelenerek sayfa düzeni ve açık bir kitaptaki sağ-sol sayfa yerleşimi tespit edildi. Cincinnati Üniversitesi Klasik Çalışmalar Bölüm Başkanı Daniel Markovich, belgenin bilinen hiçbir imparatorluk kanunnamesiyle örtüşmediğini belirtti. Avrupa Araştırma Konseyi ve Semple Klasikler Fonu desteğiyle tamamlanan araştırma, Detlef Liebs ve Dario Mantovani editörlüğünde hazırlanan ve bu yıl Pavia University Press tarafından yayımlanacak "Il Codice Teodosiano" kitabında yer alacak.
Neden önemli?Büyük yasa derlemelerinden farklı olarak taşınabilir bir rehber niteliğindeki metin, Roma devletinin yol bakımı, tahıl tedariki ve vergi yükümlülüklerini nasıl yönettiğini gösteriyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Philadelphia'daki Penn Müzesi tarafından 1911 yılında Mısır'daki bir antikacıdan alınan 50 hayvan derisi parçası birleştirilerek iki taraflı bir sayfa oluşturuldu.
- Metin, 337 ile 363 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nu yöneten II. Constantius ve Julianus dönemlerine ait yasal düzenlemeleri içeriyor.
- Ultraviyole ışık yardımıyla okunan parşömendeki yasaların bilinen imparatorluk yasa derlemeleriyle eşleşmediği tespit edildi.
Cevabı beklenen sorular
- Çift taraflı sayfanın eksik kalan kısımlarının Penn Müzesindeki diğer parşömen fragmanları arasında bulunup bulunamayacağı bilinmiyor.
- El kitabının hangi eyaletteki vergi memurları veya arazi sahipleri tarafından kullanıldığı henüz netleşmiş değil.
