NASA, evrenin geniş kapsamlı atlasını çıkarmak ve karanlık enerjiyi incelemek için geliştirilen 12 metrelik Roman Uzay Teleskobunu SpaceX Falcon Heavy roketiyle uzaya gönderiyor.
NASA, evrenin şimdiye kadarki en kapsamlı atlasını oluşturmak ve modern fiziğin çözülememiş sırlarına ışık tutmak amacıyla yeni amiral gemisi Roman Uzay Teleskobunu Florida'dan fırlatmaya hazırlanıyor. 12 metreyi aşan yüksekliğiyle dikkat çeken gelişmiş gözlemevi, SpaceX'e ait Falcon Heavy roketiyle uzaya gönderilecek. On yılı aşkın sürede 4 milyar doları aşan bütçeyle geliştirilen teleskop, adını Hubble Uzay Teleskobunun geliştirilmesinde öncü rol üstlenen ve "Hubble'ın Annesi" olarak anılan Amerikalı gökbilimci Nancy Grace Roman'dan alıyor. Houston'daki NASA merkezinde düzenlenen törende konuşan Donald Trump, teleskobun evrenin sırlarını çözmeye katkı sağlayacağını ifade etti.
Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki gözlem noktasına yaklaşık 100 günlük yolculukla ulaşacak olan teleskop, Hubble'a kıyasla 100 kattan daha geniş ve James Webb'e göre belirgin şekilde daha yaygın bir görüş açısına sahip. Daha yüksek hassasiyet sunan James Webb gibi diğer gözlemevleriyle eşgüdümlü çalışacak olan Roman, gökyüzünün devasa bölümlerini tarayarak binlerce yeni ötegezegen ve on binlerce süpernova keşfetmeyi hedefliyor. Projenin teknik yöneticisi Dave Content, teleskobun insanlık tarihindeki en büyük gök cisimleri kataloğunu oluşturacağını ve Güneş benzeri sistemlerin evrendeki yaygınlığını anlamaya yardımcı olacağını kaydetti.
Teleskobun öncelikli araştırma alanlarının başında, evrenin yaklaşık yüzde 95'ini oluşturduğu düşünülen karanlık madde ve karanlık enerji geliyor. Yerçekimsel bir yapıştırıcı işlevi gördüğü varsayılan karanlık madde ile evrenin genişlemesini hızlandıran itici bir güç olarak değerlendirilen karanlık enerjinin kökeni henüz bilinmiyor. Sahip olduğu kızılötesi görüş yeteneğiyle milyarlarca yıl önce yayılan ışıkları yakalayacak olan Roman, evrenin derin geçmişine bakarak Şili'deki Rubin Gözlemevi ve Avrupa Uzay Ajansının Euclid sondasının çalışmalarını tamamlayacak. Kıdemli proje bilim insanı Julie McEnery, mevcut modellerin öngördüğü erken genişleme varsayımlarının hatalı olabileceğine işaret eden son gözlemlerin ardından, Roman'ın sunacağı yüksek kaliteli verilerin standart kozmoloji modelinin geçerliliğini doğrudan test edeceğini belirtti.
Roman Uzay Teleskobunun elde edeceği tüm bilimsel veriler hem araştırmacıların hem de kamuoyunun erişimine açık olacak. Gözlemevinin operasyonel sürecinde günlük yaklaşık 1,3 terabayt veri üretmesi bekleniyor. Veri hacminin büyüklüğüne dikkat çeken Dave Content, günlük veri akışının standart kişisel bilgisayarlara indirilemeyecek kadar devasa bir boyutta olduğunu vurgulayarak, misyondan öngörülemeyen bilimsel sürprizler ve gelecekteki uzay görevlerini şekillendirecek yeni sorular beklediklerini aktardı.
Neden önemli?Hubble'dan 100 kat daha geniş görüş alanına sahip olan teleskop, kozmolojinin standart modelini sınayacak ve binlerce yeni ötegezegen ile süpernovayı haritalandıracak.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Teleskop, Florida'dan SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatılarak Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki yörüngesine yaklaşık 100 günde ulaşacak.
- On yılı aşkın sürede 4 milyar doları aşan bütçeyle geliştirilen teleskop, Hubble'a kıyasla 100 kattan daha geniş bir görüş alanına sahip.
- Gözlemevi her gün yaklaşık 1,3 terabayt veri üreterek gökbilimciler ve kamuoyu ile paylaşacak.
Cevabı beklenen sorular
- Roman Teleskobunun toplayacağı veriler, evrenin erken genişlemesine dair standart kozmoloji modelinin değişmesine yol açacak mı?
- Teleskobun kızılötesi gözlemleri sırasında henüz tahmin edilemeyen yeni fiziksel olgular ve gök cisimleri keşfedilecek mi?
