Science Advances dergisinde yayımlanan NASA çalışması, insan kaynaklı beş farklı bakteri ve mantar türünün Ay'ın güney kutbundaki gölgeli bölgelerde dondurularak en az 24 saat ile bir haftadan uzun süre canlı kalabileceğini ortaya koydu.
Science Advances dergisinde 19 Ağustos'ta yayımlanan yeni bir NASA araştırması, insanların taşıdığı bazı mikroorganizmaların Ay'ın güney kutbundaki zorlu koşullarda dondurularak hayatta kalabileceğini ortaya koydu. Önceki Ay görevlerinin iniş yaptığı ekvator bölgesinde yüksek morötesi radyasyon ve sert günlük sıcaklık dalgalanmaları yaşamı imkânsız kılarken, güney kutbunun kendine özgü topografyası bazı bakteri ve mantarlar için koruyucu bir ortam sunuyor.
Kutuplarda güneş ışığının yüzeye ekvatora kıyasla çok daha eğik açıyla gelmesi, sıcaklığın eksi 200 santigrat dereceye kadar indiği ve çok az morötesi radyasyon alan kalıcı gölgeli bölgeler oluşturuyor. Maryland Greenbelt'teki NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nde organik jeokimyacı olan Heather Graham, bu ortam koşullarının fırıncı mayası gibi mikropları dondurarak kurutmak için gereken şartlara oldukça benzediğini belirtti.
Araştırma ekibi, daha önce uzay tulumlarında, yük kapsüllerinde ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nun dış yüzeyinde taşındığı bilinen, insanlarla ilişkili üç bakteri ve iki mantar türünü inceledi. Elde edilen bulgulara göre, incelenen beş mikroorganizmanın tamamı Ay'ın güney kutbundaki belirli alanlarda en az 24 saat canlı kalmayı başardı. Test edilenler arasında en dayanıklı tür, duşlarda ve su ısıtıcılarında sıkça rastlanan Aspergillus niger adlı mantar oldu. Kalın hücre duvarlarına ve uyku halindeyken bile DNA onarımı yapabilme yeteneğine sahip olan bu mantarın bazı bölgelerde bir haftadan uzun süre dayanabileceği hesaplandı.
Mikroorganizmaların bu dondurucu ortamda çoğalması veya büyümesi beklenmese de uyku durumundaki ya da ölmüş mikropların varlığı dahi bilimsel araştırmalar için risk oluşturuyor. Bu mikropların geride bırakacağı proteinler ve kimyasal izler, Ay yüzeyinden toplanan numunelere karışarak ölçüm sonuçlarını yanıltma potansiyeli taşıyor.
Çalışmanın sunduğu veriler, 2028 yılında Ay'ın güney kutbuna insanlı iniş gerçekleştirmesi hedeflenen Artemis IV görevi ve sonraki seferler için dekontaminasyon protokollerinin güncellenmesinde kullanılacak. Graham, Mars'ın mikroplar için Ay'a kıyasla daha elverişli bir ortam sunduğunu ve bu nedenle oraya yaşam transferi riskinin çok daha yüksek olduğunu vurgulayarak, Ay'daki temiz keşif tecrübesinin gelecekteki Mars görevleri için kritik bir hazırlık olduğunu ifade etti.
Neden önemli?Durgun veya ölü mikroplardan kalan kimyasal izler Ay yüzeyinden toplanacak numuneleri kirletebileceği için bulgular, 2028'de planlanan Artemis IV ve gelecekteki Mars görevlerinin sterilizasyon standartlarını doğrudan şekillendirecek.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- İncelenen beş mikrop türünün tamamı Ay'ın güney kutbunda eksi 200 dereceye varan gölgeli alanlarda en az 24 saat hayatta kalabildi.
- Duşlarda ve su ısıtıcılarında yaygın bulunan Aspergillus niger adlı mantarın kalın hücre duvarı sayesinde bazı bölgelerde bir haftadan uzun süre dayanabildiği belirlendi.
- Araştırma sonuçları, 2028 yılında Ay'ın güney kutbuna insanlı iniş yapması planlanan Artemis IV görevinin temizlik protokollerine temel oluşturacak.
Cevabı beklenen sorular
- NASA'nın Artemis IV ve sonraki insanlı uzay görevleri için geliştireceği yeni arındırma ve dekontaminasyon protokolleri hangi somut standartları içerecek?
- Mikroorganizmaların Ay'ın güney kutbunda bıraktığı kimyasal ve biyolojik izlerin gelecekteki yüzey analizlerini ne ölçüde etkileyeceği nasıl test edilecek?
