Kısaca

NASA, LISA uzay gözlemevi için uçuş donanımı öncesindeki son basamak olan Mühendislik Test Birimi teleskobunun geliştirilme sürecini başlattı.

Üç noktada haber

  1. LISA görevi kapsamında uzaya fırlatılacak üç uydu, kenarları 2,5 milyon kilometre uzunluğunda eşkenar bir üçgen kuracak.

  2. Geliştirilen teleskoplar, aşırı sıcaklık dalgalanmalarına karşı biçimini koruyan Zerodur seramik-cam kompozitinden üretiliyor.

  3. Avrupa Uzay Ajansı liderliğinde yürütülen misyonun 2030'lu yılların ortasında uzaya fırlatılması planlanıyor.

NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) liderliğinde yürütülen LISA (Laser Interferometer Space Antenna) misyonu için geliştirdiği tamamen camdan teleskobun üretiminde bir sonraki aşamaya geçti. L3Harris Technologies ile yapılan iş birliği kapsamında, uçuş donanımı öncesindeki son basamak olarak tanımlanan Mühendislik Test Birimi (Engineering Test Unit) tasarlanacak, monte edilecek ve entegre edilecek. 2030'lu yılların ortasında uzaya fırlatılması planlanan LISA gözlemevinde NASA; teleskoplar, lazer sistemleri ve veri analiz altyapısıyla ortak olarak yer alıyor.

Gözlemevi mimarisi, Dünya'yı takip eden bir yörüngede konumlanacak üç ayrı uydudan oluşuyor. Bu uydular, her bir kenarı 2,5 milyon kilometre (1,6 milyon mil) uzunluğunda devasa bir eşkenar üçgen dizilim meydana getirecek. Her uzay aracında bulunacak ikişer teleskop, komşu araçlar arasında kızılötesi lazer ışınları gönderip alarak mesafeyi sürekli izleyecek. Sistem, geçen kütleçekim dalgalarının uzay araçları arasında yarattığı ve bir helyum atomunun genişliğinden daha küçük olan mesafe değişimlerini hassas biçimde ölçecek.

Aşırı Sıcaklıklara Dirençli Zerodur Malzemesi

Söz konusu teleskoplar, geniş sıcaklık dalgalanmaları karşısında şeklini ve optik geometrisini koruyabilen Zerodur adlı amber renkli seramik-cam kompozitinden imal ediliyor. L3Harris, 2024 yılında mühendislik geliştirme birimi olarak görev yapan ilk prototipi NASA'ya teslim etmişti. NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Ritva Keski-Kuha, prototip testlerinden elde edilen tüm verilerin bu yeni teleskoba aktarıldığını ve bunun ESA'ya teslim edilecek ilk optik teleskop olacağını bildirdi. Ekip ayrıca bu yılın Haziran ayında metalden yapılmış yapısal bir modeli de teslim etmişti.

Albert Einstein'ın 1916 yılındaki genel görelilik teorisiyle öngörülen kütleçekim dalgaları, yer tabanlı gözlemevleri tarafından ilk kez 2015 yılında doğrudan kaydedilmişti. Ancak yeryüzündeki sismik ve çevresel gürültüler, çok düşük frekanslı dalgaların tespit edilmesini engelliyor. LISA misyonu, milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki dev kütleli kara delik birleşmelerini ve Samanyolu'ndaki kompakt beyaz cüce çiftlerini tespit ederek kütleçekim fiziğine dair yeni veriler sunmayı hedefliyor. Her uyduda yer alan ve yalnızca kütleçekim etkisiyle serbest düşme hareketi yapan altın-platin alaşımlı küplerin ortam yönetimi de NASA'nın katkı sunduğu donanımlar arasında bulunuyor.

Neden önemli?Uzay tabanlı gözlemevi, Dünya'daki tesislerin yakalayamadığı düşük frekanslı kütleçekim dalgalarını ölçerek dev kara delik birleşmelerini inceleyecek.

Cevabı beklenen sorular

  • Mühendislik Test Birimi tamamlandıktan sonra Avrupa Uzay Ajansı'nın nihai uçuş onay takvimi ne zaman netleşecek?
  • 2,5 milyon kilometrelik lazer bağlantısının uzay ortamındaki ilk hizalama ve kalibrasyon testleri hedeflenen hassasiyeti sağlayabilecek mi?
Kaynaklar ve belgeler

Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.