NASA, 2030'da emekliye ayrılması planlanan Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yerini alacak ticari istasyonların geliştirilmesi için 360 sayfalık resmi teklif çağrısını özel sektöre açtı.
Üç noktada haber
Özel sektör şirketlerinin tekliflerini NASA'ya iletmesi için son tarih 8 Aralık olarak belirlendi.
İlk aşamayı kazanan şirketlere en az 100 milyon dolar garanti edilecek ve nihai seçim Nisan ayında açıklanacak.
NASA, 2030 yılı için dört kişilik mürettebat uçuşunun 325 milyon dolar, kargo uçuşunun ise 300 milyon dolar olacağını hesapladı.
NASA, alçak Dünya yörüngesindeki insan varlığını 2030 yılından sonra da kesintisiz sürdürmek amacıyla özel sektöre yönelik 360 sayfalık resmi teklif çağrısını yayımladı. Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) yerini alması hedeflenen ticari istasyonlar için hazırlanan şartnameye göre, özel sektör temsilcilerinin tekliflerini 8 Aralık tarihine kadar kuruma sunması gerekiyor. NASA yöneticisi Jared Isaacman, konuya ilişkin yaptığı açıklamada alçak Dünya yörüngesindeki varlıklarından asla vazgeçmeyeceklerini, Ay ve Mars görevlerine hazırlanırken araştırma yapmak ve mürettebat eğitmek için bu istasyonlara ihtiyaç duyacaklarını belirtti.
Yarışma Takvimi ve Finansman Aşamaları
Commercial LEO Destinations adlı program kapsamında yürütülen yarışmada NASA, ilk aşamada iki veya daha fazla yüklenici seçmeyi planlıyor ve nihai kararını Nisan ayında vermeyi hedefliyor. Birinci aşamayı kazanan şirketlere en az 100 milyon dolarlık bütçe garanti edilecek; programın sonraki aşamalarının ise milyarlarca dolar büyüklüğe ulaşması öngörülüyor. Önümüzdeki yıl başlayacak ikinci aşama istasyonların geliştirilmesi ve sertifikasyonunu kapsarken, üçüncü aşamada NASA astronotlarının bu özel istasyonlara gerçekleştireceği en az dört görev satın alınacak.
Ulaşım Yükü ve Maliyet Planlaması
Teklif çağrısının en kritik unsurlarından birini istasyonlara mürettebat ve kargo taşıma şartları oluşturuyor. Daha önceki görüşmelerde ulaşım sorumluluğunu tamamen istasyon işletmecilerine bırakmayı düşünen NASA, bu şartnamede operatörlerin yükünü hafifleten yeni bir adım attı. Yüklenicilerin teklif verirken Boeing veya başka bir taşıyıcıyla imzalanmış sözleşme ya da niyet mektubu sunma zorunluluğu kaldırıldı. Kurum, özel istasyonlara düzenlenecek ilk dört servis görevinin ulaşımını doğrudan üstleneceğini ve Boeing ile anlaşmalara aracılık edeceğini bildirdi. Yayımlanan belgelerde 2030 yılı için dört koltuklu bir mürettebat uçuşunun maliyeti 325 milyon dolar, kargo uçuşunun maliyeti ise 300 milyon dolar olarak hesaplandı.
Sektör Temsilcilerinin İlk Tepkileri
Taşıma belirsizliği, SpaceX'in Crew Dragon aracını ISS'in yörüngeden çıkarılacağı 2030 veya 2032 yıllarında emekliye ayırmayı planlaması ve özel istasyon işletmecilerine koltuk satışı teklif etmemesi nedeniyle büyük önem taşıyor. NASA bu doğrultuda Starliner uzay aracının sertifikasyon çalışmalarını desteklemek amacıyla Boeing'e iki hafta önce 359 milyon dolarlık ek kaynak aktarmıştı. Şartnamenin açıklanmasının ardından Voyager Space bünyesindeki Starlab Üst Yöneticisi Marshall Smith, hem sektör hem hükümet geri bildirimlerinin dikkate alınmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Axiom Space ve Haven-1 istasyonunun entegrasyon sürecini yürüten Vast Space yetkilileri de sürece katılmak için teklif hazırlıklarına başladıklarını duyurdu.
Neden önemli?Alçak Dünya yörüngesindeki bilimsel araştırmaların kesintisiz sürmesi hedeflenirken, NASA ilk görevlerde ulaşım maliyeti yükünü üstlenerek ticari istasyon girişimlerine güvence sağlıyor.
Cevabı beklenen sorular
- Nisan ayında açıklanacak nihai kararda hangi şirketlerin seçileceği henüz kesinleşmedi.
- SpaceX'in Crew Dragon aracını emekliye ayırma planı karşısında Boeing Starliner'ın sertifikasyon sürecini zamanında tamamlayıp tamamlayamayacağı bilinmiyor.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
