OpenAI, Navier-Stokes denklemleri üzerine yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanının 88 saatte hazırladığı doğrulanmış kanıtı yayımlarken matematikçi Tristan Buckmaster şirketi kendi araştırma süreçlerini baskılamakla suçladı.
OpenAI, matematik dünyasının en zorlu başlıklarından biri kabul edilen Navier-Stokes denklemlerine yönelik yeni bir çözüm yayımladığını duyurdu. Şirketin paylaştığı bilgilere göre çalışma, yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanının 88 saat boyunca koordineli biçimde çalışmasıyla tamamlandı ve çözüm matematiksel kanıt dili Lean ile biçimselleştirildi. Şirket bünyesindeki araştırma lideri Mark Chen, kanıtı üreten iç modelin GPT-6 Astra'dan belirgin biçimde daha yetenekli olduğunu ve yalnızca harcanan hesaplama gücünün milyonlarca dolar tuttuğunu ifade etti. Geliştirici Noam Brown ise o3 modelinin ARC-AGI testinde yüzde 87,5 başarıya ulaşmasının 500 bin dolara mal olduğunu, günümüzde ise Astra'nın 20 dolar seviyesinde benzer işleri yapabildiğini hatırlatarak bir yıl içinde herkesin bu kalibrede problemleri çözecek yapay zekaya erişebileceğini belirtti.
Bu duyurunun hemen öncesinde matematikçi Tristan Buckmaster ile çalışma arkadaşı Levent Alpöge, aylardır Anthropic'in Claude ve OpenAI'ın GPT-5.6 Sol tabanlı Codex modellerini kullanarak Navier-Stokes denklemleri üzerinde çalıştıklarını kamuoyuna açıkladı. Clay Matematik Enstitüsü'nün bir milyon dolarlık Milenyum Problemleri listesinde yer alan denklemin zorlanmış varyantı üzerinde ağustos ortasında önemli aşama kaydeden ikili, taslaklarını Codex oturumlarına yükledi. Buckmaster, eylül başında çalışmalarına dair bilgilerin sızdığını ve 3 Eylül tarihinde OpenAI'daki bir matematikçiyle iletişime geçerek çalışmanın kurumsal değil kişisel bir iş birliği olduğunu aktardığını belirtti. OpenAI'ın aynı gün kaynak teklifinde bulunmasının ardından pazar günü yapılan telefon görüşmelerinde şirket yetkililerinin yaklaşık 100 sayfalık bir kanıt hazırladığını söyledikleri aktarıldı.
Süreç sırasında OpenAI'dan Sébastien Bubeck ile yapılan görüşmelerde ortak yazar krizinin yaşandığı ileri sürüldü. Buckmaster'ın anlatımına göre Bubeck, Levent Alpöge'nin Anthropic bünyesinde görev yapması nedeniyle yazarlar arasından çıkarılmasını iki kez talep etti ve ortak bir duyuru önerdi. Buckmaster teklifi reddettiğinde kariyerine yönelik baskı içeren ifadelerle karşılaştığını savundu. Konuya dair WIRED üzerinden açıklama yapan Bubeck, araştırmacılar veya ajanlar olarak çalışmanın halka açıldığı geceye kadar hiçbir taslağı görmediklerini söyleyerek Buckmaster ve Alpöge'nin başarısını kutladıklarını bildirdi. Şirket matematikçisi Ven Chandrasekaran ise kendi çözümlerinin temelden farklı bir yöntem izlediğini kaydetti. OpenAI yayımladığı resmi blog yazısında 1 Eylül'de çalışmaya başladıklarını, ürün kullanımından elde edilen anonimleştirilmiş verilerin modelleri geliştirmiş olma ihtimalini tamamen göz ardı edemeyeceklerini ancak iki çalışmanın sonuçlarının farklı olduğunu duyurdu.
Buckmaster, Mastodon üzerinden yaptığı paylaşımda araştırma sonuçlarının bulunmasından sonraki bir döneme ait verilerin eğitimde kullanılmış olma ihtimalini etik açıdan sorguladı. Matematikçi, yapay zeka modelleriyle çalışan bir araştırmacının geçmişte çok uzun zaman alan kanıtları artık bir ay gibi kısa bir sürede tamamlayabildiğini vurgulayarak yaşananları satranç tarihindeki "Deep Blue ile Kasparov karşılaşmasına" benzetti. OpenAI ise Lean ile doğrulanan kanıtın ayrıntılarını ve kullanılan komut zincirlerini araştırmacılara inceleme amacıyla açmayı teklif etti.
Neden önemli?Milenyum Problemleri arasındaki bir denklemin yapay zeka desteğiyle çözülmesi bilimsel araştırma metodolojisinde dönüm noktası sayılırken ticari modellerin kullanıcı verileriyle eğitilmesine dair etik tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- OpenAI, yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanının 88 saatlik koordinasyonuyla üretilen ve Lean diliyle doğrulanan Navier-Stokes kanıtını yayımladı.
- OpenAI araştırma lideri Mark Chen hesaplama maliyetinin milyonlarca doları bulduğunu, geliştirici Noam Brown ise bir yıl içinde bu düzeydeki modellerin yaygınlaşacağını açıkladı.
- Matematikçi Tristan Buckmaster, araştırma taslaklarını yüklediği Codex oturumlarının şirketin eğitim verisi olarak kullanılmış olabileceğini belirterek OpenAI'ın süreçteki tutumunu eleştirdi.
Cevabı beklenen sorular
- OpenAI'ın geliştirdiği Navier-Stokes çözümünün ve Buckmaster ile Alpöge'nin Euler çalışmasının akademik matematik camiası tarafından bağımsız olarak ne zaman tescilleneceği henüz bilinmiyor.
- Kullanıcıların kod ve araştırma oturumlarının yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılmasına yönelik kurumsal veri politikalarının nasıl düzenleneceği belirsizliğini koruyor.
