Kısaca

Tropikal Pasifik Okyanusu'ndaki Niño 3.4 bölgesinde günlük deniz yüzeyi sıcaklık anomalisi 19 Eylül itibarıyla 3,07 dereceye çıkarak 18 Kasım 2015'teki rekor seviyeyi yakaladı.

Tropikal Pasifik Okyanusu'nda haziran ayından bu yana hızla güçlenen El Niño olayı, aletli gözlem tarihinin en yüksek günlük sıcaklık eşiğine ulaştı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresinin (NOAA) standartlarını izleyen ölçümlere göre, merkezi Pasifik'teki Niño 3.4 bölgesinde günlük deniz yüzeyi sıcaklık anomalisi 19 Eylül itibarıyla 3,07 dereceye yükseldi. Bu değer, 18 Kasım 2015'te kaydedilen 3,08 derecelik tüm zamanların günlük rekoru ile istatistiksel eşitlik anlamına geliyor. El Niño hadiseleri Niño 3.4 anomalisinin 0,5 dereceyi aşmasıyla zayıf, 1,0 derecenin üzerinde orta, 1,5 derecenin üzerinde güçlü ve 2,0 derecenin üzerinde çok güçlü olarak sınıflandırılıyor. Mevcut ölçüm, 2026 yılındaki olayın şimdiden çok güçlü kategorisinin üst sınırlarına yerleştiğini gösteriyor.

Bu rekorun asıl dikkat çekici yönü, yılın son derece erken bir takvim döneminde gerçekleşmiş olmasıdır. Tarihsel kayıtlarda El Niño hadiseleri genellikle kasım veya aralık aylarında zirve noktasına ulaşıyor. 1997 ve 2015 yıllarındaki güçlü vakalarda eylül ayı başındaki anomaliler 1,9 derece civarında seyrederken, 2026'daki ısınma bu seviyelerin 1 dereceden fazla üzerine çıktı. Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) paylaştığı veriler de tropikal Pasifik'in yüzey altı katmanlarında temmuz ve ağustos aylarında normalin 8 derece üzerinde sıcaklık rezervleri biriktiğini ve bu rezervin yüzeyi beslemeye devam ettiğini ortaya koyuyor. WMO, eylül ayı başında yayımladığı değerlendirmede bu olayın şubat 2027'ye kadar sürme olasılığını neredeyse yüzde 100 olarak açıkladı.

Rekorun büyüklüğünü doğru okumak için meteoroloji kurumlarının başvurduğu iki farklı endeksi ayırt etmek gerekiyor. NOAA'nın geleneksel Okyanusal Niño Endeksi (ONI), Niño 3.4 bölgesindeki sıcaklıkları son 30 yıllık ortalamadan çıkararak hesaplıyor ve uzun vadeli insan kaynaklı ısınmanın bir kısmını dengeliyor. NOAA'nın 2024 yılında devreye aldığı Göreceli Okyanusal Niño Endeksi (RONI) ise tropikal okyanusların tamamındaki ısınmayı Niño 3.4 bölgesinden düşerek iklim değişikliği zeminini netleştirmeyi amaçlıyor. ONI ölçümünde 2026 yılı 2015 rekorunu yakalamış görünürken, RONI ölçeğinde eylül ortası değeri 2,5 derece civarında kalarak 1982-83 kışında ölçülen 3,2 derecelik zirvenin gerisinde bulunuyor. Bu teknik fark, günümüzdeki olayın kendi bölgesinde olağanüstü sıcak olduğunu ancak tropikal okyanusların genelinde de yüksek bir baz sıcaklık bulunduğunu belgeliyor.

Gelecek aylara yönelik projeksiyonlar 14 mevsimsel tahmin modelinin konsensüsüne dayanıyor. Bu modeller, 2026 yılı sonlarında aylık anomalinin ortalama 4,1 dereceye kadar çıkabileceğini ve incelenen 674 model simülasyonunun yüzde 80'inin 3,4 ile 4,6 derece arasında zirve yapacağını hesaplıyor. Ancak tahmin sistemlerine dair önemli bir metodolojik sınır bulunuyor: Modern tahmin sistemleri geçmişte bu büyüklükte bir olay yaşanmadığı için bu ölçekteki bir anomali karşısında doğrulanmış bir sınamaya sahip değil. Ayrıca modellerin yaz aylarındaki öngörüleri gerçek gözlemlerden yaklaşık 0,3 derece daha sıcak sonuçlar üretmişti. Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıklarının küresel atmosfer sıcaklıklarına yansıması birkaç aylık gecikmeyle gerçekleştiği için bu olayın küresel ısınma üzerindeki asıl etkisi 2026'dan ziyade 2027 yılında ölçülecek.

Neden önemli?El Niño zirveleri genellikle kasım veya aralıkta gerçekleştiği için bu erken artış, hava döngülerini sert biçimde etkileyebilir; okyanus ısısının küresel yüzey sıcaklığına gecikmeli yansıması nedeniyle asıl etki 2027 yılında hissedilecek.

Şu ana kadar bildiklerimiz

  • Niño 3.4 bölgesinde 19 Eylül'de ölçülen 3,07 derecelik anomali, 18 Kasım 2015'te kaydedilen 3,08 derecelik rekor ile istatistiksel eşitlik seviyesine ulaştı.
  • 14 mevsimsel tahmin modelinin tamamı, 2026 sonlarında olayın zirve değerinin 2015-16 seviyesini geride bırakacağını öngörüyor.
  • Ağustos 2026'daki 2,45 derecelik aylık anomali, aletli gözlem tarihindeki 2015-16 ve 1877-78 dönemleri hariç tüm geçmiş El Niño zirvelerini geride bıraktı.

Cevabı beklenen sorular

  • Pasifik'teki bu ısınmanın kasım-ocak arasındaki zirve döneminde model tahminlerindeki 4,1 derece seviyesine ulaşıp ulaşamayacağı.
  • Pasifik'teki rekor okyanus sıcaklığının gecikmeli etkisiyle 2027'de küresel sıcaklık rekorlarının ne ölçüde yenileneceği.
Kaynaklar ve belgeler

Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.