ABD Savunma Bakanlığı, Tradewinds platformu üzerinden şirketlerin sunduğu beş dakikalık videolarla askeri yapay zekâ alımlarını aylar yerine günler içinde tamamlayabilecekleri esnek bir tedarik modeli uyguluyor.
Üç noktada haber
Pentagon'a bağlı CDAO tarafından yürütülen Tradewinds platformu, kabul edilen yapay zekâ ürünlerine rekabet koşulunu aşma statüsü kazandırarak sözleşme süresini bazı durumlarda bir haftanın altına indiriyor.
Bakanlık, Kongre'ye bildirim zorunluluğu bulunmayan ve tek bir işlemde 500 milyon dolara kadar çıkabilen diğer işlem anlaşmaları (OT) aracılığıyla girişimlerle esnek sözleşmeler imzalayabiliyor.
Google, Anthropic ve OpenAI'ın CDAO ile anlaşmaları bulunurken platformun 2026 odak noktaları hedefleme süreçleri ve kuvvet etkinliğini artırmaya yönelik sistemlere kaymış durumda.
ABD Savunma Bakanlığı bünyesindeki Baş Dijital ve Yapay Zekâ Ofisi (CDAO), Tradewinds adlı pazar yeri girişimiyle askeri yapay zekâ tedarikini hızlandırmaya odaklanıyor. Şirketler, geliştirdikleri yapay zekâ ürünlerinin bakanlığın güncel stratejik odak alanlarına nasıl yanıt verdiğini anlatan beş dakikalık tanıtım videoları hazırlayarak sisteme başvuruyor. Ayda en az bir kez toplanan değerlendirme heyeti, videoları inceleyip uygun bulunan ürünleri Tradewinds Çözüm Pazarı'na kabul ediyor. Bu sisteme giren ürünler rekabet koşulunu yerine getirmiş sayıldığı için geleneksel ihale bürokrasisinden muaf tutuluyor ve bakanlık yetkilileri bazı alımların bir haftadan kısa sürede tamamlanabildiğini aktarıyor.
Hızlı sözleşmeler ve denetim sınırları
Tradewinds pazarında kabul edilen şirketlerle anlaşma yapılırken federal satın alma kurallarının çoğuna tabi olmayan diğer işlem anlaşmaları (OT) kullanılıyor. Yasal düzenlemelere göre Pentagon, tek bir OT sözleşmesi için Kongre'ye önceden bildirimde bulunmaksızın 500 milyon dolara kadar bütçe harcayabiliyor. Girişimler açısından aylarca süren belirsiz ihale süreçlerini aşma imkânı sunan bu esnek model, şeffaflık tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Iowa Senatörü Joni Ernst, bu tür sözleşmelerin denetim eksikliği, hesap verebilirlik zafiyeti ve soru işaretleri barındıran maliyetler nedeniyle risk taşıdığını belirterek, kurumların bu harcamaları kamuya açıklamasını zorunlu kılacak yasal adımlara dikkat çekiyor.
Hedefleme sistemlerine yönelen yeni öncelikler
Sistemin geçmişi 2022 yılı sonuna dayansa da Beyaz Saray'ın Kongre'den Savunma Bakanlığı için talep ettiği 1,5 trilyon dolarlık 2027 bütçe tasarısında yapay zekâ yatırımlarına ayrılan pay dikkat çekiyor. CDAO yetkilileri, 2026 yılı için belirlenen başlıkların Ocak 2026 tarihli yapay zekâ strateji belgesi doğrultusunda şekillendirildiğini ifade ediyor. Önceki dönemlerde öne çıkan sorumlu yapay zekâ kültürü ve güvenlik bariyerleri gibi gereksinimlerin yerini, bu yıl ortak hedefleme süreçlerini ve öldürme zinciri icrasını destekleyecek otonom ajanlar ile kuvvet etkinliğini artıran teknolojiler almış bulunuyor.
Büyük teknoloji şirketlerinin rolü
Kamu kayıtlarına göre Google, Anthropic ve OpenAI, Pentagon'un CDAO birimiyle imzalanmış OT sözleşmelerine sahip kuruluşlar arasında listeleniyor. Google daha önce 2018 yılında Maven Projesi nedeniyle şirket içi tartışmalar yaşayıp projeden çekilmiş olsa da, Tradewinds platformunda askeri sağlık alanında onaylı bir çözüme sahip ve Temmuz 2025'te ileri düzey yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı için CDAO ile 200 milyon dolarlık bir anlaşma duyurmuştu. Silicon Valley ile savunma sanayisi arasındaki dengenin değiştiğini belirten uzmanlar, girişim sermayesinin yapay zekâya aktardığı milyarlarca dolar karşısında ordunun sivil teknoloji şirketleriyle rekabetçi ve hızlı bağlar kurmaya çalıştığını vurguluyor.
Neden önemli?Kongre denetimi dışındaki 500 milyon dolara kadar olan esnek sözleşmeler, büyük teknoloji şirketleri ile savunma girişimlerinin operasyonel askeri sistemlere entegrasyonunu hızlandırırken şeffaflık endişelerini artırıyor.
Cevabı beklenen sorular
- Stop Secret Spending Act düzenlemesi yürürlüğe girdiğinde savunma kurumlarının kamuya açıklayacağı esnek sözleşmelerin kapsamı ve denetim sonuçları ne olacak?
- Girişimlerin Tradewinds üzerinden orduya sunduğu otonom hedefleme yazılımlarının sahadaki operasyonel kullanım sınırları nasıl çizilecek?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
