Sosyal medyadaki içerik üreticilerinin etkisiyle yaygınlaşan aşırı kaslanma isteği, gençlerde ne kadar kaslı olursa olsun kendini çelimsiz algılama rahatsızlığı olan bigoreksiyayı ve kontrolsüz sporcu takviyesi kullanımını artırıyor.
Sosyal medya platformlarında kaslı bedenlerini sergileyen, antrenman yoğunluğunu sürekli artıran ve günlük beslenmesinde miligram düzeyinde protein hesabı yapan içerik üreticilerinin yaygınlaşması, özellikle genç erkekler arasında yeni bir beden algısı sorununu beraberinde getiriyor. Bu mecralarda kusursuz kabul edilen fiziksel formlarla karşılaşan bireyler, ne kadar yoğun egzersiz yaparlarsa yapsınlar kendilerini aynada zayıf ve çelimsiz görmeye başlayabiliyor. Tıpta kas dismorfisi olarak tanımlanan bigoreksiya, kişinin kas kütlesini yetersiz bularak sağlığını hiçe sayacak derecede ağır antrenmanlara, katı diyetlere ve kontrolsüz takviye kullanımına yönelmesine zemin hazırlıyor. Uzmanlar, spor yapmanın sınırları aşıldığında fiziksel ve zihinsel yönden yıkıcı tablolara yol açabileceğini belirtiyor.
Büyüme dönemindeki gençlerin beden hedeflerine ulaşmak için ihtiyaç duyulandan çok daha yüksek miktarlarda protein tüketmesi biyolojik açıdan beklenen faydayı sağlamıyor. Acıbadem Bakırköy Hastanesi beslenme ve diyet uzmanı Sıla Bilgili Tokgöz, kas dokusunun gelişimini yalnızca alınan protein miktarının belirlemediğini; yaş, genetik faktörler, hormonal denge, antrenman yoğunluğu ve dengeli beslenmenin bir bütün olduğunu aktarıyor. Tokgöz'ün değerlendirmelerine göre, fazladan tüketilen protein böbreklerin süzme kapasitesine ek yük getirerek sıvı kaybı, kramp ve genel halsizlik şikayetlerine yol açıyor. Günlük menülerde yalnızca kırmızı et, tavuk eti, yumurta akı veya protein tozu gibi ürünlere odaklanılması; vücudun temel ihtiyacı olan meyve, sebze ve sağlıklı karbonhidrat kaynaklarını saf dışı bırakarak lif, vitamin ve mineral eksikliklerine kapı aralıyor.
Gelişme çağındaki gençlerin kısa süre içinde hacim kazanma arzusu, market raflarında ya da internet ortamında satılan sporcu ürünlerine yönelimi hızlandırıyor. Sıla Bilgili Tokgöz; protein tozu, kreatin ve antrenman öncesi tüketilen pre-workout türü ürünlerin 18 yaşın altındaki bireyler tarafından hekim ya da diyetisyen kontrolü olmadan kullanılmaması gerektiğinin altını çiziyor. Bu ürünlerin denetimsiz kullanımı kalp ritim bozuklukları, sıvı kaybı, kas krampları ile karaciğer ve böbrek dokusunda stres oluşturuyor. Tablonun anabolik steroidler ve sentetik büyüme hormonlarına kadar ilerlemesi durumunda ise riskler hayati boyuta ulaşıyor; testosteronu taklit eden bu maddeler büyüme kıkırdaklarını erken kapatarak boy uzamasını durdurabiliyor, kalp damar hastalıklarına, kalıcı hormonal bozulmalara ve organ hasarlarına neden olabiliyor.
Fiziksel hasarların yanı sıra sürecin gençlerin ruhsal dünyası üzerinde bıraktığı tahribat da belirginleşiyor. Atlas Üniversitesi Hastanesi’nden uzman klinik psikolog Şenay Dayan, sosyal medyada sürekli olarak idealize edilen kusursuz bedenlerin gençlerde derin bir yetersizlik hissine ve kendisini başkalarıyla kıyaslama eğilimine yol açtığını ifade ediyor. Bu beklentileri karşılayamadığını düşünen bireyler, beğenilmeyecekleri endişesiyle çevrelerinden uzaklaşarak yalnızlaşabiliyor. Sürekli kalori ve protein hesabı yapmak bir süre sonra zihinsel bir kaygı döngüsüne dönüşürken, spora yüklenen aşırı anlam kişinin ailesi, arkadaşları ve okul hayatıyla olan bağlarını zayıflatabiliyor.
Gençlerin kontrolsüz biçimde kaslanma çabasının arka planında yalnızca sosyal medya içerikleri değil; akran baskısı, düşük özgüven ve aile içinde kilo ile beden ölçüleri üzerine yürütülen tartışmalar da etkili oluyor. Uzman klinik psikolog Şenay Dayan, beslenme ve spor düzeninin gencin sosyal yaşantısını, ailesiyle kurduğu ilişkileri ve günlük işlevselliğini olumsuz yönde etkilemeye başladığı anın kritik bir eşik olduğunu vurguluyor. Sağlıklı yaşam hedefiyle başlayan süreç takıntılı bir hâl aldığında, gençlerin bedenleriyle kurdukları ilişkinin tıbbi ve psikolojik destekle yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
Neden önemli?Erken yaşta bilinçsizce tüketilen takviyeler ile anabolik steroidler kalıcı organ yetmezliklerine yol açarken, sanal dünyadaki ideal beden kalıpları gençlerin psikolojik sağlığını ve sosyal yaşamını tehdit ediyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Kas dismorfisi olarak adlandırılan bigoreksiya, bireyin fiziksel olarak ne kadar kaslı olursa olsun kendisini çelimsiz ve yetersiz algılaması durumunu ifade ediyor.
- Protein tozu, kreatin ve antrenman öncesi kullanılan takviyelerin 18 yaş altında doktor ile diyetisyen onayı olmadan tüketilmesi önerilmiyor.
- Aşırı protein tüketimi böbreklerin yükünü artırarak sıvı kaybı, kas krampları ve halsizliğe neden olabiliyor.
