UCLA ve University College London araştırmacıları, fosilleşmiş diş minesindeki nadir izotop bağlarını ölçerek T. rex türünün yaklaşık 36 santigrat derece vücut sıcaklığına sahip olduğunu saptadı.
Üç noktada haber
Science Advances dergisinde 16 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan çalışmada T. rex fosilinin vücut sıcaklığı 36 santigrat derece (97 Fahrenhayt) olarak ölçüldü.
UCLA ekibi analiz için gereken fosil miktarını yaklaşık yüzde 90 oranında azaltarak Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi'ndeki Thomas adlı T. rex iskeletine ait iki dişten küçük örnekler aldı.
Aynı kazı alanından çıkarılan antik timsah fosilinde sıcaklık 30 santigrat derece ölçülerek aradaki farkın jeolojik bozulmadan değil biyolojik yapıdan kaynaklandığı kanıtlandı.
Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) araştırmacıları, 16 Eylül 2026 tarihinde Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmada Tyrannosaurus rex türünün vücut sıcaklığını ilk kez doğrudan ölçtü. Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi bünyesindeki "Thomas" adlı T. rex iskeletine ait iki dişten alınan mine örneklerini inceleyen ekip, dev etoburun vücut ısısının yaklaşık 36 santigrat derece (97 Fahrenhayt) olduğunu belirledi. Bu ölçüm, 66 milyon yıl önce Kretase Dönemi'nde yaşamış yırtıcının, sanılanın aksine vücut sıcaklığını dış ortama bağımlı olmadan üretebilen ve düzenleyebilen sıcakkanlı bir fizyolojiye sahip olduğunu doğrudan ortaya koydu.
UCLA bünyesindeki araştırmacılar tarafından yaklaşık on yıl önce geliştirilen ve fosilleşmiş dokulardaki sıcaklığı belirleyen izotop termometresi yöntemi, daha önce müzelerin nadir fosilleri feda etmesini engelleyen yüksek malzeme ihtiyacı nedeniyle T. rex üzerinde uygulanamıyordu. Ekip, son on yılda tekniği geliştirerek antik dişlerin test edilmesi için gereken fosil örneği miktarını yaklaşık yüzde 90 oranında azalttı. Başyazar Randy Flores ve jeobiyolog Robert Eagle, sergilenmeyen iki dişten diş hekimi frezesiyle toz mine topladı. Bu tozlar fosforik asitte eritilerek açığa çıkan karbondioksit gazı kütle spektrometresiyle incelendi. Diş minesindeki karbon ve oksijen izotoplarının birbirine bağlanma sıklığının doğrudan oluşum sıcaklığına bağlı olması, araştırmacıların milyonlarca yıl önceki kimyasal imzayı bir termometre gibi okumasını sağladı.
Ölçülen 36 derecelik vücut sıcaklığının fosilin gömülü kaldığı kayaların kimyasal etkisinden kaynaklanmadığını doğrulamak amacıyla kontrol analizleri yapıldı. Thomas adlı T. rex iskeletinin çıkarıldığı Montana'daki Hell Creek formasyonundan elde edilen antik timsah fosilleri de aynı yöntemle test edildi. Timsah kalıntılarında vücut sıcaklığı 30 santigrat derece (86 Fahrenhayt) olarak ölçüldü. İki türün fosillerinin aynı jeolojik katmandan çıkmasına rağmen 6 derecelik belirgin bir fark göstermesi, kimyasal sinyallerin çevresel bozulmadan değil canlıların gerçek biyolojisinden kaynaklandığını kanıtladı. Robert Eagle, ölçülen değerin günümüz soğukkanlı sürüngenlerinin 28-30 derecelik sıcaklığından yüksek, modern kuşların 40-43 derecelik aralığından ise düşük olduğunu ifade etti.
Çalışmanın ortak yazarı University College London paleontoloğu Alessandro Chiarenza, iç sıcaklığını koruyabilen bir metabolizmanın T. rex türüne soğuk bölgelerde hayatta kalma avantajı sağladığını kaydetti. Kretase Dönemi'nde Dünya genel sıcaklığı bugünkünden 11 ila 25 Fahrenhayt daha yüksek olmasına karşın, kıtanın kuzeyindeki antik Alaska kışları soğukkanlı sürüngenler için ölümcül derecede sert geçiyordu. Fosil kayıtlarında Kretase Alaska'sında kertenkele, kaplumbağa veya timsah fosillerine rastlanmazken T. rex fosillerinin bulunması bu durumu doğruluyor. Araştırma ekibi, geçmiş iklim modellerini 36 derecelik vücut sıcaklığı verisiyle birleştirerek T. rex'in Kuzey Amerika'da Meksika'dan Alaska'ya kadar uzanan geniş bir coğrafi alanda yaşayabildiğini haritalandırdı.
Analizin önündeki temel sınırlılık, yöntemin mikroskobik düzeyde de olsa fosil üzerinde kalıcı delme ve çözme işlemi gerektirmesidir. Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi Dinozor Enstitüsü küratörü Luis Chiappe, müzedeki milyonlarca korunmaya muhtaç numune arasında bilimsel kazanım ile fosil bütünlüğü arasındaki dengeyi gözeterek Thomas'ın sergilenmeyen dişlerini tahsis ettiklerini aktardı. Araştırmacılar, numune ihtiyacını birkaç miligrama indiren bu yöntemi farklı dönem ve bölgelerden çıkarılan diğer dinozor türleri ile erken memeli atalarının fosillerine uygulayarak Mezozoik Dönem'in kapsamlı bir metabolik ısı haritasını çıkarmayı planlıyor.
Neden önemli?Doğrudan yapılan bu ilk sıcaklık ölçümü, T. rex'in hantal ve soğukkanlı bir sürüngen değil, yüksek enerji tüketen aktif bir avcı olduğunu ve Kretase Dönemi'nde Alaska'ya kadar yayılabildiğini doğruluyor.
Cevabı beklenen sorular
- Yeni izotop ölçüm yönteminin daha eski dönemlerdeki diğer dinozor ve ilkel memeli fosillerine uygulanmasıyla Mezozoik Dönem'in kapsamlı bir termal haritası çıkarılabilecek mi?
- 36 santigrat derecelik vücut sıcaklığının korunmasında iç metabolik üretimin yanı sıra dev cüsseden kaynaklanan kütlesel ısı tutulumunun payı ne kadardır?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
