Büyük web platformları ve finans kuruluşları, kullanıcılar adına işlem gerçekleştiren otonom yapay zekâ ajanlarının erişimini güvenlik ve veri politikaları gerekçesiyle engellemeye başladı.
Üç noktada haber
Yelp yalnızca veri lisanslama programı için ödeme yapan yapay zekâ ajanlarına izin verirken Delta Air Lines kullanıcılar adına bilet kesilmesini engelliyor.
JPMorgan Chase ve Charles Schwab güvenlik gerekçeleriyle yapay zekâ ajanlarının kullanıcı hesaplarına erişimini engellediklerini doğruladı.
Meta, Amazon engeli sonrası Muse ajanının alışveriş yapabilmesi için Walmart, Gap, Sephora ve Best Buy ile perakende ortaklıkları kurdu.
OpenAI, Meta, Google ve Instinct gibi teknoloji şirketlerinin internet kullanıcıları adına restoran rezervasyonu yapabilen, gelen kutusunu temizleyen veya alışveriş gerçekleştiren otonom yapay zekâ ajanları, büyük web sitelerinin erişim engelleriyle karşılaşıyor. Son haftalarda Meta'nın Muse, xAI'ın Grok, OpenAI'ın Dots ve Instinct servislerini kullanan kullanıcılar, popüler internet sitelerinin yapay zekâ ajanlarının görev yapmasını engellediğini bildirdi. Yelp, yalnızca veri lisanslama programı kapsamında ödeme yapan ajanlara izin verdiğini açıklarken Delta Air Lines kullanıcılar adına bilet rezervasyonu yapılmasını engellediğini duyurdu. Finans devleri JPMorgan Chase ve Charles Schwab da güvenlik gerekçeleriyle yapay zekâ ajanlarının kullanıcı hesaplarına erişimini durdurduğunu doğruladı. Cars.com ve demiryolu işletmesi Amtrak gibi platformların da ajan erişimini sessizce engellediği belirtiliyor.
## Reklam Modelleri ve Yasal Mücadele Web platformları ile yapay zekâ şirketleri arasındaki gerilim, e-ticaret sitelerinin temel iş modellerini doğrudan etkiliyor. Amazon, geçen yıl Perplexity girişiminin ajan tabanlı alışveriş özelliğini yasaklayıp şirkete dava açmıştı. Amazon, müşteriler adına alışveriş yapan üçüncü taraf şirketlerin hizmet sağlayıcı kararlarına saygı duyması gerektiğini savunurken Perplexity, e-ticaret devinin reklam gösterimlerini ve kullanıcı etkileşimini kaybetmemek adına ajanları engellediğini öne sürmüştü. Bir mahkeme Perplexity'nin Amazon üzerinde alışveriş yapmasını durdurma kararı almış, ancak ağustos ayında temyiz mahkemesi bu kararı bozmuştu. Amazon'un yenilediği şikayetle süren bu hukuki çekişmeye rağmen OpenAI, Meta ve Google kendi ajanlarını piyasaya sürmeye devam etti. Son olarak Amazon, Meta'nın Muse adlı asistanının site politikalarını ihlal ettiğini belirterek erişimini kısıtladı.
## Perakende Ortaklıkları ve Kapalı Ağlar Erişim kısıtlamalarına karşı yapay zekâ şirketleri strateji değişikliğine gidiyor. Meta, Muse asistanının engellenmesine yönelik yaptığı açıklamada, kişisel bir ajanı geri çevirmenin onun arkasındaki müşteriyi geri çevirmek anlamına geldiğini belirterek işletmelerle doğrudan çalışmayı tercih ettiklerini bildirdi. Şirket, Amazon ile doğrudan mücadele etmek yerine Walmart, Gap, Sephora ve Best Buy gibi perakendecilerle resmi ortaklıklar kurarak Muse'un bu platformlarda alışveriş yapmasına izin verdi. E-ticaret altyapı sağlayıcısı Shopify da mağaza ağını yapay zekâ ajanlarının erişimine açtığını duyurdu. Buna karşın The Verge'ün aktardığına göre Reddit üzerindeki kullanıcı bildirimleri, ortaklığa rağmen Walmart'ta ödeme sorunları yaşandığını ve Google'ın şüpheli etkinlik gerekçesiyle Muse kullanan bazı hesapları kilitlediğini gösteriyor.
## Altyapı Koruması ve Genel Bot Filtreleri Yapay zekâ ajanları doğrudan hedef alınmadığı durumlarda bile internet genelinde yaygınlaşan bot önleme sistemlerine takılıyor. Web güvenliği sağlayıcısı Cloudflare, 2025 yılında yapay zekâ tarayıcıları için tek tıkla engelleme özelliğini kullanıma sunmasının ardından, arama dizini oluşturma ile yapay zekâ eğitimini eşzamanlı yürüten botları engellemeye başladı. Yapay zekâ güvenlik değerlendirme şirketi EquiStamp yöneticisi Chris Canal, mevcut güvenlik sistemlerinin yalnızca ajanları değil, dolandırıcılık veya siber saldırı amaçlı botları engellemek üzere kurulduğunu ve yapay zekâ ajanlarının da bu koruma kalkanlarını tetiklediğini belirtiyor. Canal, bu koruma tedbirlerinin internet sitelerinde insan olunduğunu kanıtlamayı gerektiren arayüzleri artıracağını ve basit bir market alışverişinde dahi doğrulama adımlarını çoğaltacağını kaydediyor.
Neden önemli?Yapay zekâ ajanlarının vadedilen internet çapında görev yapabilme yeteneği, açık web yerine kapalı veri lisans anlaşmalarına ve bot filtrelerine bağımlı hale geliyor.
Cevabı beklenen sorular
- Web platformlarının otonom ajanları engelleme dalgası, tarayıcı düzeyinde standart bir izin ve kimlik doğrulama protokolü oluşturulmasına yol açacak mı?
- Amazon ile Perplexity arasındaki ajan alışverişi davasının nihai sonucu, üçüncü taraf yapay zekâ asistanlarının yasal sınırlarını nasıl çizecek?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
