Çin Bilimler Akademisi araştırmacıları, makine öğrenimi kullanarak 35 yıllık deprem kayıtlarını analiz etti ve Dünya'nın manto-çekirdek sınırında daha önce hiç belgelenmemiş altı önemli yapı keşfetti.
Çin Bilimler Akademisi'nden araştırmacılar, Dünya'nın derinliklerinde yeni ve gizemli yapılar keşfetti. Bilim insanları, makine öğrenimi programı kullanarak 35 yılı aşkın sürede toplanan 2 milyondan fazla deprem kaydını taradı. Bu sayede, manto ile çekirdek sınırı yakınında, daha önce belgelenmemiş altı önemli heterojen yapı ortaya çıkarıldı.
Bu keşif, gezegenimizin iç işleyişini anlama çabalarında önemli bir adım olarak görülüyor. Dünya'nın iç katmanlarının hareketi, depremler ve diğer doğal afetler gibi yüzeydeki olayları etkilediği için, bu yapıların anlaşılması insan güvenliği açısından da önem taşıyor. Çalışma, özellikle zayıf sismik dalga türleri olan PKP öncüllerine odaklandı. Bu dalgalar, ana sismik sinyalden kısa süre önce gelir ve manto-çekirdek sınırındaki materyal farklılıklarından saçılıp farklı yollar izleyerek derinlerdeki olağan dışı yapıları işaret eder.
Geleneksel yöntemlerle bu zayıf dalgaları milyonlarca kayıttan ayıklamak zor ve zaman alıcı bir süreçti. Araştırmacılar, bu sorunu aşmak için derin öğrenme sistemini eğitti. Algoritma, 1990 ile 2024 yılları arasında meydana gelen yaklaşık 5.000 depremden alınan milyonlarca sismik dalga formunu analiz etti. Yapay zeka, 174.929 yüksek kaliteli PKP öncül sinyali tanımlayarak, önceki tüm çalışmalardan on kat daha fazla veri topladı. Bu genişletilmiş veri seti, daha önce rastgele görünen bazı yapıların aslında çok daha büyük, sürekli kuşaklar halinde birbirine bağlandığını gösterdi.
Bu yapılar, tektonik plakaların nasıl oluştuğu ve Dünya'nın manyetik alanındaki dengesizlikler gibi bilimsel merak konularına da ışık tutabilir. Araştırmacılar, tanımladıkları küçük ölçekli yapıların, çok bölümlü yitimleşmiş levha kalıntıları, bölgesel kısmi erime, mineral geçişleri ve bilinen 'dev damlalar' olarak adlandırılan büyük düşük kayma hızı bölgeleriyle etkileşimin bir kombinasyonuyla şekillenen “termokimyasal yığınlar” olabileceğini belirtiyor. Yeni harita, özellikle yüksek enlemli Avrasya, Orta Asya ve Güney Atlantik altındaki bölgeler dahil olmak üzere, daha önce PKP öncül çalışmaları tarafından yetersiz örneklenmiş altı bölgeyi gelecekteki araştırmalar için öncelikli hedef olarak işaretliyor.
Neden önemli?Bu keşif, Dünya'nın iç dinamiklerini, depremlerin oluşumunu ve tektonik plakaların hareketini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir, ayrıca jeolojik afet risklerini değerlendirme potansiyeli sunar.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Araştırmada, 1990-2024 yılları arasındaki yaklaşık 5.000 depremden elde edilen 2 milyondan fazla sismik kayıt kullanıldı.
- Makine öğrenimi algoritması, daha önceki çalışmalardan on kat fazla, toplam 174.929 yüksek kaliteli PKP öncül sinyali belirledi.
- Keşfedilen altı yeni yapı, yüksek enlemli Avrasya, Orta Asya ve Güney Atlantik'in altındaki bölgelerde yoğunlaşıyor.
Cevabı beklenen sorular
- Bu altı yeni yapının kesin jeokimyasal bileşimi ve oluşum mekanizmaları nelerdir?
- Bu yapıların Dünya'nın manyetik alanındaki dengesizlikler ve tektonik plaka hareketleri üzerindeki uzun vadeli etkileri nasıl olacaktır?
