Yeni Zelanda'nın yayımlanan Our Atmosphere and Climate 2026 raporu, sıcaklıkların 1909'dan bu yana 1,36 derece yükseldiğini ve çevre deniz yüzeyinin küresel ortalamadan yüzde 34 daha hızlı ısındığını belirledi.
Üç noktada haber
Yeni Zelanda'da sıcaklık 1909'dan bu yana 1,36 derece artarken en sıcak 10 yılın 7'si 2016 sonrasındaki on yılda kaydedildi.
Ülke çevresindeki deniz yüzeyi sıcaklıkları küresel ortalamadan yüzde 34 daha hızlı yükseliyor.
Yayımlanan projeksiyonlara göre Yeni Zelanda buzullarının bu yüzyılda kalan kütlelerinin yüzde 50 ila 85'ini kaybetmesi bekleniyor.
Yeni Zelanda'da Environmental Reporting Act 2015 mevzuatı kapsamında üç yılda bir yayımlanan iklim değerlendirmesinin güncel baskısı olan "Our Atmosphere and Climate 2026" raporu kamuoyuyla paylaşıldı. Rapora göre ülkede resmi kayıtların tutulmaya başlandığı 1909 yılından bu yana ölçülen ortalama sıcaklık artışı 1,36 santigrat dereceye ulaştı. Belgede dikkat çeken bir diğer temel veri ise en yüksek sıcaklıkların görüldüğü 10 yılın 7'sinin 2016'dan sonraki son on yıllık zaman diliminde kaydedilmiş olması.
Atmosferdeki sera gazı birikiminin seyri de raporda somut ölçümlerle belgelendi. Baring Head gözlem istasyonundaki ölçümlere göre karbondioksit seviyeleri 1972 yılından bu yana yüzde 30 artış gösterdi ve yıllık artış hızı 1960'lı yıllara kıyasla üç katına çıktı. Karasal ısınmanın yanı sıra Yeni Zelanda'yı çevreleyen okyanus yüzeyi sıcaklıklarının küresel ortalamadan yüzde 34 daha hızlı arttığı tespit edildi. Özellikle Tasman Denizi havzasının deniz ısı dalgaları açısından kritik bir sıcak noktaya dönüştüğü ve deniz ekosistemlerinde dengeleri sarstığı bildirildi.
Buzul Kayıpları ve Aşırı Hava Olayları
Hız kazanan ısınma eğilimi, ülkenin tatlı su dengesi açısından hayati öneme sahip buzul alanlarını doğrudan etkiliyor. Değerlendirmeye göre emisyonlar hızla düşürülmediği takdirde, Yeni Zelanda buzullarının bu yüzyıl içinde kalan kütlelerinin yüzde 50 ila yüzde 85'ini kaybetmesi, hatta bazı buzul yapılarının tamamen yok olması bekleniyor. Raporda ayrıca rekor güçteki El Niño döngüsünün arka plandaki sürekli ısınmayla birleştiğinde ülkenin güneybatısında şiddetli yağış rekorlarına, doğu bölgelerinde ise yıkıcı kuraklıklara yol açabileceğine dikkat çekildi.
İklim krizinin getirdiği değişimler ekonomik sektörler ve yerleşim yerleri üzerinde maliyetli sonuçlar üretiyor. Tarım sektöründe kuraklık süt üretimini düşürürken su depolama harcamalarını artırıyor; kış soğuklama ihtiyacı duyan meyve türlerinin yetiştirilme alanları daralıyor. Kıyı şeritlerinde hızlanan deniz seviyesi artışı, zemin çökmesi yaşayan bölgelerde altyapı ve mülk kayıplarını kaçınılmaz hale getiriyor. Yerleşimleri genellikle kıyı alanlarında ve taşkın yataklarında bulunan Māori topluluklarının yüzde 80'inden fazlasının sel riski altında olduğu raporda vurgulanıyor.
Ulaşım ve Tedarik Zinciri Kırılganlıkları
Raporda öne çıkan bir başka boyut ise art arda gelen aşırı hava olaylarının birikimli etkisi oldu. Daha önce Auckland Yıldönümü hafta sonunda görülen su baskınlarında olduğu gibi, doymuş toprak üzerine gelen yoğun yağışlar heyelanları tetikleyerek ulaşım ve enerji ağlarında kesintilere neden oluyor. Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 0,06'sını oluşturan Yeni Zelanda'nın küresel emisyonlardaki payının yüzde 0,17 olduğu ve kişi başına salımda ilk 40 ülke arasında yer aldığı hatırlatılan raporda, özellikle tarım ve ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasının Paris Anlaşması taahhütleri bakımından kritik bir gereklilik olduğu ifade edildi.
Neden önemli?Deniz ısı dalgaları ve hızlanan buzul kaybı; tarımsal üretimi, kıyı altyapısını ve tedarik zincirlerini giderek artan maliyetli aşırı hava olaylarıyla doğrudan tehdit ediyor.
Cevabı beklenen sorular
- Gözlenen deniz ısı dalgalarının ticari balıkçılık ve somon çiftlikleri üzerindeki uzun vadeli üretim kaybı hangi boyutlara ulaşacak?
- Kıyı şeritlerinde hızlanan deniz seviyesi artışına karşı yerel altyapıların taşınması veya korunması için hangi bütçe planları uygulanacak?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
