İngiltere'de su borusu hattı öncesi yapılan kazılarda, dördü Erken Demir Çağı'na, biri Roma dönemine ait bozulmamış beş ahşap su kuyusu bulundu.
Üç noktada haber
Hampshire'da doğal bir su kaynağı üzerinde bulunan beş ahşap kuyudan en eski dördü Demir Çağı'na, beşincisi ise Roma dönemine aittir.
Radyokarbon analizleri Demir Çağı kuyularından birini MÖ 719 ile 396 arasına yerleştirirken, en geniş oyuk meşe kütüğünün çapı 70 santimetredir.
Roma dönemine ait kuyu içi oyulmuş kütük yerine ahşap kalaslar ve kazıklarla çevrili sığ dikdörtgen bir çukur olarak inşa edilmiştir.
İngiltere'nin Hampshire bölgesinde Southampton'ın kuzeyinde yürütülen altyapı çalışmaları sırasında, antik su mühendisliğine ışık tutan beş ahşap kuyu gün yüzüne çıkarıldı. Otterbourne ile Southampton'ı birbirine bağlayacak yaklaşık 19 kilometrelik Southampton Link Main su borusu hattı öncesinde UCL Archaeology South-East ekibi tarafından gerçekleştirilen ön kazılarda bulunan kuyuların dördü Erken Demir Çağı'na, beşincisi ise Roma dönemine tarihleniyor. Doğal bir kaynak suyunun üzerine kurulan yapıların tamamı, bölge halkının yüzlerce yıl boyunca aynı noktadan temiz su temin ettiğini gösteriyor.
Kazı alanında yapılan radyokarbon analizleri, Demir Çağı kuyularından birinin MÖ 719 ile 396 yılları arasında inşa edildiğini kesinleştirdi. Demir Çağı ustaları, bu kuyuları kalın meşe kütüklerinin içini oyup açtıkları çukurlara dikey olarak yerleştirerek oluşturdu. İncelenen kütüklerin en genişinin 70 santimetre çapa ulaştığı belirlenirken, bir kuyunun etrafına kütüğü sabitlemek amacıyla çakılmış kazık halkası tespit edildi. Ayrıca kullanım sırasında hasar gören bir kuyunun, kırılan bölüme ahşap bir kürek tablası sıkıştırılarak onarıldığı görüldü.
Beşinci kuyu ise Roma döneminde uygulanan inşaat tekniklerindeki belirgin değişimi gözler önüne seriyor. Roma ustaları, oyuk kütükler yerine sığ ve dikdörtgen bir çukur kazarak kenarlarını meşe kalaslar ve kazıklarla kapladı. İncelenen keresteler ve ince kazıklar, ustaların hem yaşlı meşelerden hem de genç fidanlardan yararlandığını ortaya koydu. Kuyuların çevresinde ele geçen seramik parçaları da bu su kaynağının Roma egemenliği boyunca kesintisiz biçimde ziyaret edildiğini doğruluyor.
Ahşap malzemenin iki bin yılı aşkın süre boyunca çürümeden günümüze ulaşması, pınarın çevresindeki toprağın sürekli ıslak kalmasıyla açıklandı. Suya doymuş zemin oksijenle teması kestiği için ağaç lifleri bozulmadı ve antik ustaların kullandığı balta izleri keresteler üzerinde görünür kaldı. Ahşap uzmanı Hannah Street ve konservasyon ekibi tarafından sahadan çıkarılan parçalar, UCL Archaeology South-East'in Portslade'deki laboratuvarına nakledildi. Havadaki oksijenin ahşaba anında zarar vermesini önlemek amacıyla kalıntılar su dolu tanklarda tutulurken, ağaç halkalarını eşleştiren dendrokronoloji yöntemiyle Roma kuyusunun kesin yapım yılı saptanacak; polen ve tortu incelemeleriyle de kaynağın ne zaman terk edildiği araştırılacak.
Neden önemli?Oksijensiz ıslak toprakta korunan meşe kütükleri ve kalaslar, iki bin yılı aşkın süre boyunca aynı su kaynağında ahşap işleme ve su yönetimi tekniklerinin nasıl değiştiğini belgeliyor.
Cevabı beklenen sorular
- Roma dönemine ait ahşapların kesin inşa tarihini belirleyecek dendrokronoloji analizleri hangi kesin yılı gösterecek?
- Laboratuvarda incelenen polen ve bitki kalıntıları su kaynağının tam olarak hangi dönemde terk edildiğini kanıtlayabilecek mi?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
