NASA, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki UP.Summit etkinliğinde manevra ve otonom teknolojileri test edecek deneysel araştırma uçağı X-70 Fractal'ın teknik planlarını açıkladı.
Üç noktada haber
X-70 Fractal'ın 10 bin pound kalkış ağırlığına ve 45 bin fit azami irtifada Mach 0,75 seyir hızına sahip olması planlanıyor.
Uçağın duyurusunda paylaşılan tek görsel yapay zekâ üretimi bir konsept olup nihai gövde tasarımı henüz kesinleşmedi.
Hava aracının iç ve dış yüklerin hızla değiştirilmesine olanak tanıyan modüler yapıyla inşa edilmesi ve ilk uçuşunu iki yıl içinde yapması hedefleniyor.
NASA, yeni deneysel hava aracı X-70 Fractal için hazırlanan geliştirme planlarını Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde düzenlenen UP.Summit etkinliğinde açıkladı. NASA yöneticisi Jared Isaacman tarafından duyurulan insanlı hava aracı projesinin, uçuş kontrol kabiliyetlerini, manevra yeteneğini ve deneysel havacılık teknolojilerini doğrudan gerçek uçuş koşullarında sınamak üzere yüksek performanslı bir platform olarak görev yapması hedefleniyor.
Tasarım ayrıntıları ve operasyonel sınırlar
Duyuruda paylaşılan ilk görselin yapay zekâ tarafından üretilen sisli bir silüetten ibaret olduğu ve uçağın kokpit, kanat ve kuyruk yapısının nihai modelde değişebileceği vurgulandı. Buna karşılık kurum araç için bazı somut teknik sınırları kamuoyuyla paylaştı. X-70'in yaklaşık 4 bin 535 kilogram (10 bin pound) kalkış ağırlığına sahip olması, 45 bin fit azami irtifada Mach 0,75 (saatte yaklaşık 917 kilometre) seyir hızında uçması ve operasyonel menzilinin 1.500 deniz milini (2 bin 778 kilometre) aşması planlanıyor.
Modüler gövde ve otonom test mimarisi
Projede aerodinamik araştırmaları hızlandırmanın amaçlandığını belirten NASA Araştırma ve Teknoloji Görev Dairesi Direktörü Laurie Grindle, onlarca yıldır kullanılan X serisi uçakların havacılık standartlarını ilerletmedeki rolüne dikkat çekti. X-70 Fractal tasarımında iç ve dış yüklerin hızla değiştirilmesine imkân tanıyan modüler bir yapı benimsenecek. Bu esnek mimarinin otonom sistem konuşlandırmaları, insansız hava aracı entegrasyonu, şekil değiştirebilen kanatlar ve basınçlı hava püskürtmesiyle yön kontrolü sağlayan deneysel sistemlerin testini kolaylaştırması öngörülüyor.
İki yıllık uçuş takvimi ve geçmiş deneyimler
Jared Isaacman, X-70 uçağının ilk uçuşunu önümüzdeki iki yıl içinde gerçekleştirmesini beklediklerini bildirdi. Ancak deneysel havacılık projelerinde takvim sapmaları sıklıkla yaşanıyor; nitekim NASA'nın Lockheed Martin ile 2016'da sözleşmesini imzaladığı ve başlangıçta 2020 yılında uçması hedeflenen sessiz süpersonik uçağı X-59'un ilk uçuşu 28 Ekim 2025 tarihinde gerçekleşebilmişti. X-70'in iki yıllık hedefi de tasarımın netleşmesi ve modüler bileşenlerin tedarik sürecine bağlı kalacak.
Neden önemli?Modüler yapısıyla hızlı faydalı yük değişimine izin veren insanlı platform, yeni nesil akış kontrolü ve insansız hava aracı entegrasyonlarının gerçek uçuşta hızla sınanmasını sağlayacak.
Cevabı beklenen sorular
- Nihai gövde geometrisi ve kokpit tasarımının yapay zekâ silüetinden ne ölçüde farklılaşacağı henüz açıklanmadı.
- Gövdeye entegre edilecek basınçlı hava püskürtme ve otonom sistem donanımlarının hangi tedarikçiler tarafından üretileceği bilinmiyor.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
