Yapay zeka şirketlerinin, büyük dil modellerini eğitmek amacıyla telif hakları korumalı edebi eserleri izinsiz ve bedelsiz kullanması, etik ve hukuki tartışmaları alevlendirdi.
Öne çıkan bilgiler
Yapay zeka şirketleri, dil modellerini eğitmek için milyarlarca telif hakkı korumalı kitabı izinsiz kullanıyor.
Bu durum, bazı eleştirmenler tarafından insan yaratıcılığını ve kültürel mirası değersizleştiren bir “kitap yakma” eylemi olarak tanımlanıyor.
Yapay zeka şirketleri, büyük dil modellerini eğitmek için baskısı tükenmiş kitapları toplu halde satın alıyor, tarayıp dijitalleştiriyor ve ardından kağıt hamuruna çeviriyor. Frank Landymore'un Futurism'de yayımlanan haberine göre bu tedarik zincirinin halkalarından biri, teknoloji şirketlerine bin ile bir milyon cilt arasında değişen toplu siparişler sunan ISBNdb adlı şirket. Anthropic, bu yönteme başvurduğu belirtilen firmalar arasında.
Aynı habere göre işlem, hidrolik güçle çalışan bir kesme makinesinin kitapların sırtını kesip sayfaları gövdeden ayırmasıyla başlıyor; sayfalar tarandıktan sonra hamur yapılıyor. "Yıkıcı tarama" adı verilen bu yöntem, telif düzenlemelerinin etrafından dolaşmak için kullanılan bir hukuki boşluğa dayanıyor. Habere göre sonuç, bir yapay zeka şirketinin bazı kitapların elde kalan son nüshalarını yok etmesi olabilir.
Bu talebin arkasında modellerin kendi ürettikleri metinlerle eğitilmesi sorunu var. Yapay zeka çıktıları internete yayıldıkça şirketler, 2022 öncesine ait, makine üretimi metinle karışmamış yazılı malzemeye yöneliyor; baskısı tükenmiş kitaplar da bu nedenle değer kazanıyor.
Kitapların imha edilmesi kendi başına yeni bir uygulama değil. Yayıncılar, her yıl piyasaya çıkan eserlerin yaklaşık yüzde 25'ini, çoğunlukla satılmadığı için imha ediyor. Hyperallergic'te konuyu yazan Ed Simon'ın itirazı imhanın kendisine değil, amacına: kültürün, insanın yerini almak üzere geliştirilen teknolojiyi beslemek için tüketilmesine.
Simon, bugünkü tabloyu 1553'te Cenevre'de yakılan İspanyol hekim ve ilahiyatçı Michael Servetus'un kitabıyla karşılaştırıyor. Servetus'un "Hristiyanlığın Yeniden Kuruluşu" adlı eserinden geriye üç nüsha kaldı; bunlardan biri bugün Edinburgh Üniversitesi kütüphanesinde ve bu nüshanın, Servetus'un idamından sorumlu olan Protestan önder Jean Calvin tarafından korunduğuna inanılıyor. Simon'a göre Calvin'i kitabı saklamaya iten şey, bir kitapseverin duygusuydu.
Simon, yazısını OpenAI'ın üst yöneticisi Sam Altman'ın sözleriyle bağlıyor: "Zekanın bir kamu hizmetine dönüştüğü, insanların onu bizden sayaçla satın aldığı bir gelecek görüyoruz."
Neden önemli?Bu durum, insan yaratıcılığının değeri, telif haklarının geleceği ve yapay zeka teknolojilerinin kültürel miras üzerindeki potansiyel etkisi açısından hem okuyucular hem de yaratıcı endüstriler için büyük önem taşıyor.
Cevabı beklenen sorular
- Yapay zeka eğitim verileri için telif hakları konusunda uluslararası düzeyde nasıl bir yasal çerçeve oluşturulacak?
- Yaratıcı endüstriler, yapay zeka teknolojilerinin gelişimi karşısında eser sahiplerinin haklarını korumak için hangi yeni mekanizmaları geliştirecek?
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
