Brown Üniversitesi'nden Cunyan Ma, yapay zekâ modellerini eğiten veri çalışanları ile teknoloji şirketleri arasındaki küresel tedarik zincirini ortaya koyan etkileşimli bir harita hazırladı.
Üç noktada haber
Harita mevcut haliyle 13 veri etiketleme şirketi, 141 kurumsal müşteri ve veri çalışanlarının bulunduğu 31 ülke arasındaki bağlantıları belgeliyor.
Büyük teknoloji, perakende ve savunma şirketleri veri etiketleme işlerini çoğunlukla Kenya, Endonezya ve Kolombiya gibi Küresel Güney ülkelerindeki taşeron firmalara devrediyor.
Veri çalışanları modelleri eğitmek için görsel etiketleme, ses dökümü ve chatbot filtrelemenin yanı sıra aşırı şiddet ve zararlı içerikleri denetlemek zorunda kalıyor.
Yapay zekâ sistemlerinin günlük yaşamın merkezine yerleştiği bir dönemde, bu algoritmaların çalışmasını sağlayan görünmeyen insan emeği ilk kez kapsamlı bir etkileşimli haritayla belgelendi. Brown Üniversitesi bünyesindeki Teknolojik Sorumluluk, Yeniden Hayal Etme ve Yeniden Tasarım Merkezi çatısı altında çalışan Cunyan Ma, büyük teknoloji şirketleri ile veri çalışanları arasındaki küresel tedarik zincirini ortaya koyan çevrim içi bir platform geliştirdi. Çalışma, yapay zekânın kendi kendine öğrenen soyut bir yazılım olduğu yönündeki yaygın anlatının ardındaki yoğun insan emeğini görünür kılmayı amaçlıyor.
141 Şirket ve 31 Ülke Arasındaki Tedarik Ağı
Hazırlanan harita mevcut verileriyle 13 bağımsız veri etiketleme şirketi, bu şirketlerden hizmet alan 141 kurumsal müşteri ve veri çalışanlarının yer aldığı 31 ülkeyi birbirine bağlıyor. Sosyal medya platformlarından perakendecilere ve savunma sanayii kuruluşlarına kadar uzanan geniş bir müşteri kitlesi, modellerin eğitimi için gerekli veri sınıflandırma süreçlerini doğrudan kendi bünyesinde yürütmek yerine uzmanlaşmış aracı taşeronlara devrediyor. Bu aracı şirketler ise operasyon maliyetlerini düşürmek amacıyla iş merkezlerini çoğunlukla iş gücünün görece ucuz olduğu coğrafyalarda kuruyor.
Süreç yalnızca fotoğraflardaki nesneleri işaretlemek veya konuşma kayıtlarını metne dökmek gibi temel görevlerle sınırlı kalmıyor. Yapay zekâ sistemlerinin güvenli kabul edilebilmesi ve filtre mekanizmalarının çalışabilmesi için sistemlerin zararlı içerikleri tanıması gerekiyor. Cunyan Ma, şirketlerin bu işleri çoğunlukla Kenya, Endonezya ve Kolombiya gibi Küresel Güney ülkelerine ihale ettiğini belirtiyor. Bu bölgelerdeki çalışanlar, modellerin nefret söylemi, çocuk istismarı veya aşırı şiddet içeren çıktılar üretmesini engellemek adına doğrudan bu tür ağır içerikleri saatlerce okuyup sınıflandırmak zorunda bırakılıyor.
İnsan Emeğinin Dağıtık Yapısı ve Şeffaflık Eksikliği
Projeye danışmanlık yapan Brown Üniversitesi bilgisayar bilimleri profesörü Suresh Venkatasubramanian, yapay zekâ tartışmalarında teknolojiyi canlı veya bağımsız bir varlık gibi konumlandırma eğiliminin yanlışlığına dikkat çekiyor. Venkatasubramanian'a göre algoritmaların temelinde tamamen dünya geneline yayılmış insanların bilgi birikimi, anlayışı ve emeği yer alıyor. Ancak kurumsal tedarik zincirlerinin kasıtlı olarak şeffaf tutulmaması, veri çalışanlarının sorumluluk talep etmesini ya da bir araya gelmesini engelliyor.
Dağınık çalışma düzeni nedeniyle aynı projede görev alan veri etiketleyicilerinin birbirlerinden dahi haberdar olamadığına değinen araştırmacılar, bu durumun örgütlenmeyi ve adil çalışma koşullarını savunmayı zorlaştırdığını kaydediyor. Geliştirilen haritanın bir sonraki aşamasında yarı iletken sektöründeki iş gücü dinamiklerinin de incelenmesi hedeflenirken, mevcut veriler yapay zekânın maliyet ve getiri dengesindeki küresel eşitsizlikleri tartışmaya açıyor.
Neden önemli?Yapay zekânın güvenli çalışması için gereken ağır veri sınıflandırmasının Küresel Güney'deki düşük ücretli iş gücüne devredildiğini göstererek sektörün gizlenen insan emeğini belgeliyor.
Cevabı beklenen sorular
- Veri etiketleme merkezlerinin gelecekte bağımsız denetim ve sendikalaşma mekanizmalarıyla korunup korunamayacağı henüz bilinmiyor.
- Haritanın bir sonraki aşamasında hedeflenen yarı iletken tedarik zinciri iş gücü verilerinin ne zaman erişime açılacağı açıklanmadı.
Kaynaklar ve belgeler
Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
