Kısaca

Avrupa Uzay Ajansı'nın Hera uzay aracı, NASA'nın DART göreviyle çarptığı Didymos ve Dimorphos asteroit sistemine ulaşarak termal ve optik incelemelere başladı.

Üç noktada haber

  1. NASA'nın DART aracı Dimorphos'a çarparak gök taşının yörünge süresini Didymos etrafında yaklaşık 33 dakika kısalttı.

  2. Hera'nın kamerası Didymos'u 28,5 kilometre mesafeden piksel başına 2,7 metre çözünürlükle görüntüledi.

  3. Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın sağladığı TIRI termal kızılötesi cihazı Didymos'un gölgesindeki 151 metrelik Dimorphos'u netleştirdi.

Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) gezegen savunması odaklı Hera uzay aracı, NASA'nın DART görevinin hedefi olan Didymos ve Dimorphos ikili asteroit sistemine ulaştı. Yaklaşık dört yıl önce saatte 22 bin kilometreyi aşan hızla 151 metre genişliğindeki Dimorphos'a çarpan DART sondası tek yönlü bir görev olduğu için çarpışmanın yüzeydeki doğrudan etkileri bugüne kadar yakından görüntülenememişti. Sisteme varan Hera, yayımlanan ilk verilerle birlikte ikili sistemin bugüne kadarki en net fotoğraflarını Dünya'ya aktarmaya başladı.

## Optik ve termal sistemlerle ilk gözlem Hera'nın standart Asteroid Framing kameraları, ikili sistemin 780 metre genişliğindeki ana üyesi Didymos'u yaklaşık 28,5 kilometre mesafeden fotoğrafladı. Piksel başına 2,7 metreye kadar çözünürlük sunan siyah beyaz görüntülerde, Didymos'un kendi ekseni etrafında her 2,2 saatte bir dönmesinden kaynaklanan fırıldak benzeri basık yapısı ve ekvator bölgesinde toplanan kaya birikintileri kaydedildi. Görünür ışıkta Didymos'un gölgesinde kaldığı için neredeyse tamamen karanlıkta görünen Dimorphos ise Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın (JAXA) sağladığı Termal Kızılötesi Görüntüleyici (TIRI) sayesinde kızılötesi dalga boyunda parlak bir mor tonunda tüm hatlarıyla görüntülendi.

## Spektroskopi analizi ve yüzeye iniş planı Gözlemler yalnızca optik ve termal fotoğraflarla sınırlı kalmıyor. Hera'nın taşıdığı HyperScout H aygıtı, asteroitleri 25 farklı renk bandında tarayarak yüzey spektroskopisi gerçekleştiriyor. Elde edilen yansıma verileri Dünya'daki gök taşı laboratuvar analizleriyle karşılaştırılarak gök taşlarının mineral bileşimi saptanacak. Sistemin iç yapısını ve yoğunluğunu haritalandırmak üzere ilerleyen aşamada Juventus ve Milan adındaki iki CubeSat fırlatılacak. Bu küçük uydular radar taramaları yapacak ve Dimorphos'un yüzeyine temas ederek iç yapının katı bir kaya kütlesi mi yoksa gevşek bir moloz yığını mı olduğunu netleştirecek.

## Yörünge sapmasının matematiği çözülüyor Dünya'daki gözlemevleri son dört yılda Dimorphos'un yörünge süresinin Didymos etrafında yaklaşık 33 dakika kısaldığını belirlemiş, ancak bu değişimin büyüklüğü görev öncesi teorik hesaplamaların ötesine geçmişti. TIRI cihazının sağlayacağı yüzey sıcaklık dağılımı, kayaların gözeneklilik derecesini ve dolayısıyla darbenin kinetik enerjiyi nasıl dağıttığını gösterecek. Böylece gelecekte Dünya'yı tehdit edebilecek bir gök taşına karşı uygulanacak saptırma manevralarının matematiksel modeli doğrulanacak. ESA, görevden elde edilen daha yüksek çözünürlüklü ilk ayrıntılı görüntüleri 25 Kasım'da Berlin Doğa Tarihi Müzesi'nde düzenlenecek canlı etkinlikte kamuoyuyla paylaşacak.

Neden önemli?Dimorphos yörüngesindeki 33 dakikalık sapmanın ve gök taşının iç yapısının doğrulanması, gelecekte Dünya'yı tehdit edebilecek asteroitleri saptırma modellerini kesinleştirecek.

Cevabı beklenen sorular

  • Hera'nın taşıdığı Juventus ve Milan CubeSat'larının radar taramaları Dimorphos'un moloz yığını mı yoksa monolitik kaya mı olduğunu ne zaman netleştirecek?
  • DART çarpışmasının yüzeyde bıraktığı krater morfolojisinin detayları 25 Kasım'daki Berlin etkinliğinde tamamen açıklanacak mı?
Kaynaklar ve belgeler

Bu haberde kullanılan belgelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.