King's College London'dan araştırmacılar, sekiz yıl boyunca 335 kadın üzerinde yaptıkları bir çalışmada, moleküler düzeyde yaşlanmanın her birey için dinamik ve kişiye özgü olduğunu keşfetti.
King's College London'dan Julia El-Sayed Moustafa ve ekibinin yaptığı yeni bir çalışma, insanların moleküler düzeyde yaşlanma süreçlerinin sanıldığından daha kişiselleştirilmiş ve bağlama dayalı olduğunu ortaya koydu. Science dergisinde yayımlanan bulgulara göre, aynı yaşta olan bireylerin gen aktiviteleri ve metabolit seviyeleri, zamanla farklı yönlerde değişim gösterebiliyor. Bu durum, yaşlanmanın tek bir sabit biyolojik skorla değil, her birey için dinamik ve benzersiz bir moleküler yörüngeler dizisi olarak anlaşılması gerektiğini vurguluyor.
Araştırma, 2009 ile 2017 yılları arasında sekiz yıl boyunca TwinsUK kohortundan 32 ila 80 yaşları arasındaki 335 kadını takip etti. Bu süreçte her kadından birden fazla klinik ziyarette kan örnekleri alındı ve gen aktiviteleri ile metabolit seviyeleri ölçüldü. İncelenen 16.000'den fazla gen ve 915 metabolit arasında, 5.061 gen ve 181 metabolitin zamanla önemli ölçüde değiştiği gözlendi. Bu değişimler arasında bağışıklık fonksiyonu, metabolizma ve kalp hastalığı gibi yaşa bağlı durumlarla ilişkili birçok gen yer aldı. Çalışmanın çoklu ölçümlerle kişisel değişimleri izlemesi, yaşlanma araştırmalarında yaygın olan tek zamanlı "anlık görüntü" yaklaşımlarından farklı bir perspektif sunuyor.
Çalışma, moleküler değişimleri şekillendiren çeşitli faktörlere de işaret ediyor. Genetik yatkınlık, çevresel maruziyetler ve günlük biyolojik ritimler bu farklılıkların önemli nedenleri arasında sayılıyor. Örneğin, tek yumurta ikizlerinin gen ifade kalıpları çift yumurta ikizlerine göre daha benzerdi. Ayrıca, bağışıklık hücre tipleri yaşla birlikte farklı gen aktivitesi modelleri gösterdi ve moleküler sinyallerin günün saati ve mevsimlere göre değiştiği belirlendi. Bu bulgular, yaşlanma sürecinin sadece genetik değil, aynı zamanda dış etkenler ve vücudun iç ritimleri tarafından da etkilendiğini ortaya koyuyor.
Elde edilen sonuçlar, gelecekte yaşlanma değerlendirmelerinin daha kişiselleştirilmiş hâle gelmesinin yolunu açabilir. Yale Tıp Fakültesi'nden Raghav Sehgal, bu bireysel yörüngelerin anlaşılmasının, sağlıklı yaşlanmayı hastalıklara bağlı moleküler değişimlerden ayırmada bir gün yardımcı olabileceğini belirtti. Ancak bu tür bir uygulamanın hâlâ uzun vadeli araştırmalar gerektirdiği ve mevcut çalışmanın sadece kadınları içermesi ve kan örneklerine dayanması nedeniyle daha geniş ve çeşitli popülasyonlarda benzer modellerin doğrulanması için ek çalışmalara ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. Araştırmacılar, mevcut sekiz yıllık takip süresini 15 yıla çıkarmayı planlıyor.
Neden önemli?Bu bulgular, yaşlanmayı tek bir "biyolojik yaş" skoruyla ölçme yaklaşımlarını karmaşıklaştırarak, gelecekte kişiselleştirilmiş sağlık ve yaşlanma stratejilerinin geliştirilmesi potansiyelini sunuyor.
Şu ana kadar bildiklerimiz
- Araştırma, 2009-2017 yılları arasında TwinsUK kohortundan 32 ila 80 yaşları arasındaki 335 kadın üzerinde sekiz yıl boyunca yapıldı.
- Çalışmada incelenen 16.000'den fazla gen ve 915 metabolitten, 5.061 gen ve 181 metabolitin zamanla önemli ölçüde değiştiği belirlendi.
- Moleküler değişimler genetik faktörler, çevresel maruziyetler, günün saati ve mevsim gibi etkenlerden etkilendiği tespit edildi.
Cevabı beklenen sorular
- Daha geniş ve çeşitli popülasyonlarda bu moleküler yaşlanma modelleri nasıl bir seyir izleyecek?
- Bu bireyselleştirilmiş moleküler yörüngeler, sağlıklı yaşlanmayı hastalıklara bağlı değişimlerden ayırmada ne zaman pratik bir uygulama bulacak?
- Uzun vadeli 15 yıllık takip çalışması, yaşlanmanın moleküler dinamikleri hakkında hangi yeni bilgileri ortaya çıkaracak?
